Μια κυψέλη γεμάτη στίχους: Όταν η σχολική καθημερινότητα γίνεται ποίηση. Γράφει η Κατερίνα Γιαννακοπούλου (Για το βιβλίο των Νίκη Ι. Μισαηλίδη και Πωλλέτα Β. Ψυχογυιοπούλου, Σχολικές ποιητικές διαδρομές. Μια κυψέλη όλο μέλισσες και μέλι…, εκδόσεις 24 γράμματα, 2024)

Το βιβλίο «Σχολικές ποιητικές διαδρομές. Μια κυψέλη όλο μέλισσες και μέλι…» (εκδόσεις 24 γράμματα, 2024), καρπός της συνεργασίας των εκπαιδευτικών Νίκης Ι. Μισαηλίδη και Πωλλέτας Β. Ψυχογυιοπούλου, αποτελεί μια λυρική περιήγηση στον σχολικό κόσμο. Μέσα από 55 ποιήματα αποτυπωμένα στην παραδοσιακή ιαπωνική φόρμα του τάνκα, το έργο στάζει τη γλυκύτητα του μελιού πάνω στην εκπαιδευτική μικροκυψέλη και τους μελισσομαθητές της. Τα ποιήματα, διατεταγμένα σε αλφαβητική σειρά, λειτουργούν ως μικροί ύμνοι για κάθε πτυχή της σχολικής εμπειρίας, πλημμυρίζοντας την ψυχή του αναγνώστη με έντονες εικόνες και θετικά μηνύματα για τη διαδικασία της μάθησης.

Στο πρώτο επίπεδο, οι δημιουργοί στρέφουν το βλέμμα τους στα αντικείμενα της τάξης. Έννοιες και εργαλεία όπως το «Βιβλίο», η «Γόμα», ο «Διαβήτης», ο «Διαδραστικός πίνακας», η «Κασετίνα», η «Κιμωλία», το «Μολύβι» και το «Σφουγγάρι» δεν περιγράφονται μόνο για τη χρησιμότητά τους, αλλά αποκτούν συμβολικό βάθος. Μέσα από τους στίχους, οι μαθητές αναγνωρίζουν την καθημερινότητά τους και νιώθουν μέλη μιας ευρύτερης κοινότητας που μοιράζεται τα ίδια εργαλεία. Τα σχολικά είδη μετατρέπονται σε «όπλα» για την κατάκτηση της γνώσης, ενώ παράλληλα καθρεφτίζουν τον παιδικό ψυχισμό, ανοίγοντας παράθυρα προς το μέλλον. Για παράδειγμα, στο ποίημα για το στυλό, το κόκκινο μελάνι παρομοιάζεται με «αίμα που στάζει», πληγώνοντας στιγμιαία τη συνειδητοποίηση του σφάλματος. Αντίστοιχα, το ποίημα για το σφουγγάρι λειτουργεί λυτρωτικά, υπενθυμίζοντας ότι τα λάθη διορθώνονται και σβήνονται, προσφέροντας στους μαθητές την ευκαιρία για μια νέα αρχή.

Από τη συλλογή δεν θα μπορούσαν να λείπουν τα ίδια τα σχολικά μαθήματα. Η «Γλώσσα», η «Γεωγραφία», η «Γυμναστική», η «Λογοτεχνία», τα «Μαθηματικά», η «Φυσική» και η «Χημεία» επιστρατεύονται για να αναδείξουν τη δική τους εσωτερική μαγεία. Η Γλώσσα ξεδιπλώνει τη δομή της γραμματικής, η Πληροφορική ψηλαφίζει τον φόβο του άγνωστου, η Ιστορία αναδεικνύει την ανδρεία των ηρώων, ενώ η Φυσική και η Χημεία δομούνται πάνω σε νόμους και μόρια. Αν και όλα αυτά μπορεί αρχικά να φαντάζουν στα μάτια ενός παιδιού σαν επικίνδυνες «ακροβασίες», σαν ένα «ντόμινο» σκέψεων ή ένα «θρόισμα φόβου», τελικά μετουσιώνονται σε μια ωδή στην πολυμορφία της γνώσης. Μια γνώση που, όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν οι στίχοι, λειτουργεί σαν «αέρας που μας σηκώνει/ πετάμε σαν τα πουλιά».

Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου

Οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές του σχολείου και οι καθοριστικές στιγμές τους παίρνουν σάρκα και οστά σε ποιήματα όπως «Δάσκαλος/Δασκάλα», «Μαθητές/Μαθήτριες», «Κριτική σκέψη», «Παιχνίδι», «Σχολική γιορτή» και «Σχολική βία». Εδώ, το βιβλίο αγγίζει τις ευαίσθητες χορδές των συναισθημάτων που συνοδεύουν τη μάθηση: την τόλμη, την ελπίδα, τη ντροπή, αλλά και τη δύναμη της παρέας και της φαντασίας. Το σχολείο παρουσιάζεται ως ένας ζωντανός οργανισμός που χρειάζεται τους ανθρώπους του, εκείνους που ανοίγουν τις πόρτες του μελισσιού και τους μαθητές που τις περνούν, για να προσανατολιστούν, να αναπτυχθούν και να επιβιώσουν κοινωνικά.

Νίκη Μισαηλίδη

Αξιοσημείωτος είναι και ο διακειμενικός πλούτος της συλλογής. Οι στίχοι πλέκονται με αναφορές στον Όμηρο, στο νησί των Φαιάκων, στον Πολύφημο και στους σύγχρονους «ροβινσώνες», παντρεύοντας την ελληνική μυθολογία με την κλασική και παγκόσμια λογοτεχνία και προσφέροντας ένα εξαιρετικά λυρικό λεξιλόγιο για τους μικρούς αναγνώστες. Ένα ακόμα ξεχωριστό στοιχείο του βιβλίου έγκειται στο πώς το ίδιο το έργο μιλάει για την τέχνη του. Η ίδια η ποίηση γίνεται θέμα της ποίησης:

«τα λάθη μου / ποίησης ίχνη θολά» (σελ. 33)
«θα φυτρώσουν στιχάκια / ή να φυτέψω εγώ;» (σελ. 41)
«ποιήματα πλάθονται / από βρεγμένο χώμα» (σελ. 63)

Αυτές οι συνεχείς αναφορές ενισχύουν τη μυσταγωγία της καλλιτεχνικής δημιουργίας, αποδεικνύοντας έμπρακτα στους μαθητές ότι η ποίηση δεν είναι κάτι απρόσιτο ή ξένο, αλλά μια ζωντανή γλώσσα που μπορεί να εμπνευστεί από το πιο μικρό αντικείμενο, να γεννηθεί από κάθε σκέψη και να εκφραστεί από κάθε άνθρωπο.

Οι «Σχολικές ποιητικές διαδρομές. Μια κυψέλη όλο μέλισσες και μέλι…» προσφέρουν ένα πολύτιμο νέκταρ σελίδων. Είναι ένα βιβλίο που προσκαλεί τους εργάτες του πνεύματος να δυναμώσουν τα φτερά τους, να αγαπήσουν την κυψέλη της γνώσης και να γευτούν το απόσταγμα των εμπειριών τους.

Η Κατερίνα Γιαννακοπούλου σπούδασε Ιταλική και Ισπανική Γλώσσα, με μεταπτυχιακή
ειδίκευση σε Λατινογενείς Γλώσσες, Βαλτικές Γλώσσες, Γλωσσική Εκπαίδευση και
Παιδαγωγικές Επιστήμες. Εργάζεται στη Σουηδία ως καθηγήτρια γλωσσών. Είναι μέλος της
Ένωσης Μεσσήνιων Συγγραφέων. Έχει εκδώσει την ποιητική συλλογή «Φωτεινά Σκοτάδια»
(εκδ. Ιωλκός, 2026).