Κάλεσμα αποστολής κειμένων με θέμα “Σινεμά και ποίηση” 

Κάλεσμα αποστολής κειμένων με θέμα “Σινεμά και ποίηση” 

Το χέρι του καθηγητή Ρόμπιν Γουίλιαμς κλείνει ενθαρρυντικά και με φροντίδα τα μάτια του Ίθαν Χοκ και τότε μαγικά ξεχύνεται από μέσα του ένα ποίημα για τον γηραιό Γουόλτ Γουίτμαν, που κοιτάζει ψηλά απ’ την κορνίζα του την τάξη. Είναι “Ο κύκλος των χαμένων ποιητών”, αυτή η παγκοσμίως δημοφιλής και αναγνωρισμένη στιγμή του κινηματογράφου, όπου η ποίηση πρωταγωνιστεί και φτερουγίζει η αίγλη και η μαγεία της.

Αλλά πόσο μια ταινία μπορεί να γίνει ο δάσκαλος που θα μας πει “αγνόησε τον κόσμο” και θα μας επιτρέψει να γράψουμε;

“Η τέχνη μας συγκινεί μόνον τότε, όταν αποκαλύπτει ό,τι πιο μυστικό, απόκρυφο, φυλακισμένο υπάρχει μέσα μας. Και θέλω να μιλήσω γι’ αυτό ακριβώς το βάθος”, είχε πει ο κινηματογραφιστής Ζαν Λυκ Γκοντάρ, απαντώντας τι είναι κινηματογράφος (Σεργκέι Γιουτκέβιτς, Μoντέλα πολιτικού κινηματογράφου, Σύγχρονη Εποχή, 1983, σελ.36).

Πόσο απέχει αυτό από την ποίηση; Ο Ποιητής Πιερ Πάολο Παζολίνι υποστήριζε οτι “το γλωσσολογικό και γραμματικό πεδίο του κινηματογραφιστή αποτελείται από εικόνες”, και καταλήγει: “η γλώσσα του κινηματογράφου είναι ουσιαστικά μια “γλώσσα ποιητική”. 

Αυτή ακριβώς η ποιητικότητα της κινηματογραφικής εικόνας εντοπίζεται και συνοδεύει τον κινηματογράφο από τις απαρχές του και με σταθερότητα, ανά τις δεκαετίες, ως και σήμερα. Πρώτα πρώτα μπορούμε να αναφέρουμε ως τα πιο χαρακτηριστικά και υψηλά παραδείγματα τις μεγάλες στιγμές της Σοβιετικής Πρωτοπορίας, όπου η ποίηση μεγαλύνεται μέσα από συμβολικές εικόνες φύσης, όπως τα πλάνα του Ντοβζένκο με τα λικνιζόμενα στον άνεμο σπαρτά, σύμβολα του αδιάκοπου κύκλου ζωής και θανάτου και της γονιμότητας (η ταινία “Γη”, Σοβιετική Ένωση 1930), όσο και μέσα στον επαναστατικό αναβρασμό των πόλεων (η κινητή γέφυρα του ποταμού Νέβα που ανυψώνεται και παρασέρνει τα μαλλιά της σκοτωμένης και το νεκρό άλογο στον “Οκτώβρη” του Αϊζενστάιν (ΕΣΣΔ, 1927). 

Άλλοτε, ο κινηματογράφος συνδέεται άμεσα με τα πρωτοποριακά κινήματα της ποίησης, όπως τον Σουρεαλισμό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα , το Le Sang d’un Poète (Ζαν Κοκτώ, 1930), όπου αγόρια παίζουν χιονοπόλεμο και μια μπάλα γίνεται μαρμάρινη σκοτώνοντας ένα παιδί και η “Χρυσή εποχή” του Μπουνιουέλ (1930), με την αγελάδα πάνω στο κρεβάτι ή τον “Ανδαλουσιανό σκύλο” (1929) και τη σκηνή του άντρα που προσπαθεί να πιάσει την γυναίκα που τον απορρίπτει και σέρνει δύο σχοινιά δεμένα με δυο πιάνα, όπου πάνω τους κρέμονται δύο νεκρά γαϊδούρια και ακολουθούν σερνάμενοι και δεμένοι δυο ιερείς. 

Έπειτα μέσα στον εικοστό αιώνα συνάντησε το αναρχικό σινεμά του Jean Vigo (Διαγωγή μηδέν 1933, Αταλάντη 1934), κρύφτηκε μέσα στα ευαίσθητα τέρατα του κρυφού γκέι σκηνοθέτη James Whale (Bride of Frankenstein, 1935), έπειτα στα σκοτάδια του Φιλμ Νουάρ και στο αβανγκάρντ αμερικανικό σινεμά της Maya Deren (Meshes of the afternoon,1943), με το επαναλαμβανόμενο όνειρο μιας γυναίκας που συναντά διαρκώς μια φιγούρα καλυμμένη με μαύρη μπέρτα και πρόσωπο καθρέφτη που διαρκώς γλιστρά. Γνώρισε δόξες στην Ευρώπη με τον Ιταλικό Νεορεαλισμό, τον Παζολίνι κι εκείνη τη σκηνή με την υψωμένη γροθιά του γυμνού στρατιώτη πριν σκοτωθεί από τους φασίστες στο Σαλό (1974), τα ρόδα που συνθλίβονται στο “Σαγιάτ Νόβα” του Σεργκέι Παρατζάνοφ (1969), τον “Θίασο” του Αγγελόπουλου (1975), φτάνουν μέχρι το εκθαμβωτικό κιτς του Pink Narcissus (James Bidgood, 1971), όπου η γκέι φαντασίωση ντύνει με σατέν και μεταξωτά υφάσματα τον ημίγυμνο νεαρό πλάι σε φτερά παγωνιού, ως τις ταινίες του Αλμοδοβάρ, του Κισλόφσκι, των αδερφών Νταρντέν, του Γκας Βαν Σαντ, το “Δίχως στέγη δίχως νόμο” της Ανιές Βαρντά (1985), το “Αριέλ” του Κιαροστάμι (1988), το “Europa” του Λαρς Φον Τρίερ (1991), το “Λευκό μπαλόνι” του Jafar Panaji (1995), το “Πατέρας και γιός” του Σοκούροφ (2003) και την “Επιστροφή” του Αντρέι Ζβιαγκίντσεφ (2003), αλλά και τόσα άλλα.

Αν η ποίηση, λοιπόν υπάρχει μέσα στον κινηματογράφο από γεννησιμιού του, πως έχει με τη σειρά του ο κινηματογράφος μπει μέσα στην ποίηση;

Ας δούμε μερικά παραδείγματα:

Ο Γιάννης Βαρβέρης έγραψε το ποίημα «Γράμμα πριν απ’ την κούρσα στον Μπεν Χουρ»  και λέει: “Μπεν Χουρ / οι μύες του αλόγου σου κι οι φλέβες /  που τώρα μου ραβδίζουνε το νου /  μου αρκούν για τιμωρία. /  Τώρα που εσύ με τους λαϊκούς μέσα στους στάβλους / χτενίζετε τις δροσερές σας χαίτες / πώς θα ‘θελα κι εγώ οπαδός σου να ‘μαι / μαζί να μοιραστούμε τη δική σου νίκη / κι αν ίσως μας χρειαζόταν ραδιουργία /  εγώ πρώτος εγώ/ βαρύ νερό τ’ άλογα του Μεσσάλα να ποτίσω”, πάνω στην ομώνυμη ταινία του William Wyler (1959). 

Η Λένα Πλάτωνος το “Σκουπίδια πέραν της ατμόσφαιρας”: Θυμάμαι αδερφέ Αντονιόνι / Στο Zabriskie Point / Να βομβαρδίζει η φοιτήτρια /  Μέσα στο μυαλό της / Τον καπιταλισμό της”, για την ταινία “ Zabriskie Point” του Αντονιόνι (1970). 

Ο Κώστας Μαυρουδής με το “Επιστρεψιμότητα ή Χριστούγεννα στο Ζαλτσμπουργκ”: Όπως συμβαίνει (αν θυμάστε) στην ταινία του Βερτόφ:/  ο χρόνος κινείται αντίστροφα,/  το ψωμί επιστρέφει στο αλεύρι /  και ύστερα στον αγρό, με τα ψηλά σιτάρια να κυματίζουν ρυθμικά. / Τα τραμ γυρίζουν στην αφετηρία τους. /  Βαδίζουμε προς τον καθεδρικό έχοντας πίσω μας την είσοδο και το προαύλιο, όπως εκείνοι που / έφταναν στον Άδη με την πλάτη (στραμμένοι σ’ αυτά που εγκατέλειπαν). Όλα μπορούν να / ανακτηθούν”

Ο Πάτροκλος Λεβεντόπουλος: «Λένε ότι οι κυνηγοί επικηρυγμένων/ περιπλανιούνται στα μέρη αυτά αργά, προς το τέλος της ημέρας,/ στους θηρευτές αρέσει το κυνήγι/ …/ Ε! Sergio Leone!… / Μου χρωτάς αποζημίωση για ψυχική οδύνη. Πριν σαράντα χρόνια μια σφαίρα απ’ την Winchester του Volonté, εξοστρακίστηκε από την οθόνη και σφηνώθηκε μες στην καρδιά μου, αλλά δεν φόραγα όπως ο Clint Eastwood πανοπλία» 

Η Κατερίνα Γώγου στο ΚΘΕΣΙΣ ΑΥΤΟΨΙΑΣ 2.11.75: “«… το σώμα κείτονταν μπρούμυτα παράλληλα / ενωνόταν με το Βατικανό. /  Το ένα χέρι του ματωμένο απλωμένο μούντζα στο ΚΚΙ /  και τ’ άλλο κραδαίνοντας τα γεννητικά του όργανα /  στους ειδικούς της κουλτούρας. /  Τα αίματα στα μαλλιά του βδέλλες /  στα σκεπασμένα ομοφυλοφιλικά σύνδρομα /  στους εις άπασαν την επικράτειαν άνδρας της γης”, για την πρόσφατη, τότε, δολοφονία του Πιέρ Παόλο Παζολίνι.

Καλούμε να μας στείλετε ποίημα, πεζό, δοκίμιο, μονόπρακτο, μετάφραση, λογοτεχνική κριτική, συνέντευξη ή και οποιοδήποτε άλλο είδος λογοτεχνικής γραφής που να καταπιάνεται με το θέμα Σινεμά και ποίηση. Οι θεματικοί άξονες των κειμένων μπορούν να είναι οι παρακάτω: 

• Αγαπημένες σκηνές από ταινίες που σας συνοδεύουν για χρόνια. Ταινίες που σας άλλαξαν την οπτική ή στιγμάτισαν την εφηβεία σας.
• Ζωές σκηνοθετών και ηθοποιών, όπως διαπλέκονται με τις ταινίες τους. Τι σημαίνουν για εμάς και πόσο η ζωή τους μας αφορά ή μας ιντριγκάρει.
• ΛΟΑΤΚΙΑ+ ταινίες, το πρώτο ερωτικό αφύπνημα και το crash με συγκεκριμένους ηθοποιούς, το camp στοιχείο στις τηλεοπτικές οθόνες (π χ. Ντένη Μαρκορά), η αναζήτηση ηρώων που στιγμών που ταυριστήκαμε στο παρελθόν ή τώρα.
• Ελληνικό σινεμά. Ταινίες που έχουν διαμορφώσει την κουλτούρα μας, από τον παλιό κινηματογράφο, ώς εκείνο των μεγάλων σκηνοθετών, όπως του Αγγελόπουλου. Καλτ κινηματογράφος, εμπορικός και βιντεοκασέτα.
• Ιστορίες από σινεμά και εξόδους. Βραδιές που περάσαμε στις αίθουσες των κινηματογράφων.
• Ταινίες για οικογενειακές σχέσεις. Γονείς, παιδιά, αδέρφια.

Αν θέλετε να συμμετάσχετε σε αυτό το αφιέρωμα, στείλτε μας:

-Ένα (1) κείμενό σας (ποίηση, πεζογραφία, λογοτεχνικό δοκίμιο, συνέντευξη, μετάφραση, κτλ) σε αρχείο .doc ή .docx που μπορεί να είναι δημοσιευμένο σε βιβλίο ή περιοδικό ή και αδημοσίευτο (να αναγραφεί αν έχει δημοσιευτεί και πού). Για ποιήματα υπάρχει η δυνατότητα να στείλετε έως τρία (3), ώστε να επιλέξουμε.
–Ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα
-μια ατομική σας φωτογραφία σε ξεχωριστό αρχείο .jpeg

Προθεσμία

Υποβολή συμμετοχής μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου 2026 στην ηλεκτρονική διεύθυνση του εκδοτικού οίκου «Θράκα»: thracamagazine@gmail.com, με αναγραφή θέματος «Σινεμά και ποίηση».

Τα επιλεγμένα κείμενα θα δημοσιευθούν τον Δεκέμβριο στο ηλεκτρονικό περιοδικό Θράκα.

Υπεύθυνος για το αφιέρωμα: Νικόλας Κουτσοδόντης, ποιητής.