“Νύχτες με την Γκαμπριέλα” της Λίλας Τρουλινού. Γράφει η Ματίνα-Ιωάννα Κυριαζοπούλου
“Νύχτες με την Γκαμπριέλα” της Λίλας Τρουλινού
Γράφει η Ματίνα-Ιωάννα Κυριαζοπούλου
(Για το βιβλίο, Νύχτες με την Γκαμπριέλα”, εκδόσεις Περισπωμένη, Αθήνα 2026)
Δύο χρόνια μετά το “Μύρων η Αράχνη – Μεταμορφώσεις ΙΙ”, η Λίλα Τρουλινού επανέρχεται με μια νέα νουβέλα. Το εξώφυλλο της ιδιαίτερα φροντισμένης έκδοσης από την «Περισπωμένη» κοσμεί το πρόσωπο μιας γυναικείας μορφής με αμυγδαλωτά, χωρίς κόρες, μάτια. «Πρόκειται για λεπτομέρεια έργου του Μοντιλιάνι;», θα αναρωτηθεί ο αναγνώστης. Κι όμως, δεν είναι πίνακας φτιαγμένος από το χέρι του «καταραμένου» εξπρεσιονιστή, αλλά έργο του σύγχρονου Ισπανού καλλιτέχνη Alfredo Roldán (Μαδρίτη, 1965–) που έχει παραδεχτεί (πώς αλλιώς θα μπορούσε άλλωστε;) την επίδραση του Μοντιλιάνι (αλλά και του Ματίς και του Πικάσο) στο στυλ του. Ο δεύτερος τρόπος με τον οποίο επιτυγχάνεται η γοητευτική «εξαπάτηση» του αναγνώστη προκύπτει από τον τίτλο της νουβέλας: το “Νύχτες με την Γκαμπριέλα” μάλλον παραπέμπει σε ερωτική ιστορία. Ωστόσο, η αλήθεια είναι πως παρότι ο εμμονικός έρωτας και η πυρετώδης αναζήτηση της αγαπημένης στους δρόμους της Ρώμης καθορίζουν τις σκέψεις και τις μέρες της Νόρας, κεντρικής ηρωίδας και αφηγήτριας της ιστορίας, αυτό που θα διαβάσει ο αναγνώστης είναι ένα βαθιά πολιτικό αφήγημα – δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που έρωτας και πολιτική συμπλέκονται στις σελίδες αφηγημάτων.
Η ιστορία διαδραματίζεται στα τέλη της δεκαετίας του 1970, στον απόηχο της εκπνοής των φοιτητικών κινητοποιήσεων, στα στενά και τα φοιτητικά σπίτια και στέκια της Αιώνιας Πόλης. Η Νόρα, Ελληνίδα φοιτήτρια, βρίσκεται ερωτευμένη άνευ όρων και ορίων με την Γκάμπι, την Γκαμπριέλα, μια νεαρή γυναίκα με αργεντίνικη καταγωγή. Το πάθος της Νόρας για τη θηλυκή χαμαιλέοντα από το Μπουένος Άιρες την οδηγεί σε παθιασμένους παροξυσμούς. Μετά από μια βραδινή της έξοδο, στην οποία συναντήθηκε και συνευρέθηκε με έναν άντρα, κάτι που είδε με τα ίδια της τα μάτια η Νόρα καθώς την παρακολούθησε, η Γκαμπριέλα εξαφανίζεται από προσώπου γης. Η Νόρα την αναζητά παντού, το μόνο που καταφέρνει όμως είναι να βυθιστεί ακόμη περισσότερο στα προβλήματα του ποικιλόμορφου ανθρώπινου μωσαϊκού που αποτελεί το περιβάλλον της Γκαμπριέλας. Κι έτσι, καθώς αναζητά την αληθινή ταυτότητα και ιστορία της πλανεύτρας αγαπημένης, έρχεται αντιμέτωπη με το προσωπικό και συλλογικό τραύμα που άφησε στο αποκορύφωμά του ο Βρώμικος Πόλεμος (Guerra Sucia, 1976-1983) στην Αργεντινή με τις μαζικές εξοντώσεις ακτιβιστών και αντιφρονούντων. Η αναζήτηση εκδιπλώνεται σε δεκαπέντε ολιγοσέλιδες ενότητες, τις περισσότερες δίγλωσσα τιτλοφορημένες, με την περιπλάνηση στην πόλη και τις σκέψεις της Νόρας που απευθύνεται μόνο νοερά πλέον στο αντικείμενο της έλλειψής της: μια επιθυμία που φουσκώνει, κορυφώνεται και σιγά σιγά μετατρέπεται σε κάτι άλλο. Μια Ελληνίδα στη Ρώμη, λοιπόν, που το δρομολόγιό της μέσα από δρόμους και σοκάκια, σε συγκεκριμένες διευθύνσεις και γειτονιές (η νουβέλα βρίθει από τοπικούς προσδιορισμούς), ανασυστήνει έναν χάρτη της πόλης. Η Τρουλινού, σαν τοποθετημένη κι η ίδια εντός της πόλης, μάς ξεναγεί, παράλληλα, στις φωτεινές και σκιερές όψεις της πραγματικής και της φανταστικής ζωής ανθρώπων και παρεών, ενώ ο χορός και η μουσική υπομνηματίζουν τις στιγμές της.
Ιστορία, πολιτική και έρωτας συνυφαίνονται στη φρενήρη περιπλάνηση της Νόρας. Σε μια περιπλάνηση στην οποία συμπαρασύρεται και νιώθει πως συμμετέχει ενεργά, γεμάτος αγωνία, κι ο ίδιος ο αναγνώστης, χάρη στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση και στο ύφος που επιλέγει η Τρουλινού: προφορικό, με ενσωματωμένους πολλούς από τους διαλόγους, κοφτό (ιδιαίτερα στις πρώτες ενότητες, αγχώδες), με πολλές ωστόσο ποιητικές εξάρσεις. Η ανθρωπογεωγραφία των συνοικιών που περιγράφει αποτελείται από ανθρώπους ενεργητικούς, δρώντα και διόλου παθητικά υποκείμενα της κοινωνίας, με πολιτικές ανησυχίες, από στοχαστές που περνούν δίχως δισταγμούς και δεύτερες σκέψεις από τη θεωρία στην πράξη. Φεμινίστριες, αυτόνομοι και καταστασιακοί συνυπάρχουν στις πλατείες με ανθρώπους της νύχτας, μικροκλέφτες και εμπόρους ναρκωτικών, συμμετέχουν σε οδομαχίες και συγκρούσεις με την αστυνομία ή τους φασίστες, ενώ οι ζωές τους είναι συνδεδεμένες με το κίνημα της Εργατικής Αυτονομίας, στον απόηχο του Μάη του ’68, – όλα όσα τους κάνουν να νιώθουν πιο «ζωντανοί».
Η ένταση των περιγραφών, η ζωντάνια των εικόνων, η κινηματογραφική εκτύλιξη της πλοκής και η νοσταλγική αφήγηση για μια εποχή γεμάτη έντονα γεγονότα στην προσωπική και κοινωνική ζωή απογειώνουν τη νουβέλα και καθιστούν τον αναγνώστη μέτοχο του πάθους με το οποίο η Νόρα αναζητά την «desaparecida», την αγαπημένη της («αγνοούμενη» όπως οι χιλιάδες Αργεντινοί συμπολίτες της, θύματα του Βρώμικου Πολέμου), ώσπου να αποδεχθεί πως όσα έζησαν μαζί είναι καταδικασμένα να γίνουν παραισθήσεις.
Η Λίλα Τρουλινού είναι εκπαιδευτικός και πεζογράφος. Ζει και εργάζεται στα
Χανιά. Έχει γράψει τις νουβέλες Στον κάμπο στροβιλίζονται τ’ αγκάθια (2016) και
Αουρέλια – Η πρώτη μνήμη (2017), το μυθιστόρημα Το ίδιο χώμα – Κατεβαίνοντας
τις ανηφόρες της Ιστορίας (2021) και τις δίδυμες νουβέλες Χρυσοβαλάντη και
Ονούφρης – Μεταμορφώσεις (2023), και Μύρων η Αράχνη – Μεταμορφώσεις ΙΙ
(2024), όλα από τις Εκδόσεις Περισπωμένη.
Η Ματίνα-Ιωάννα Κυριαζοπούλου είναι εκπαιδευτικός και ερευνήτρια. Σπούδασε
και συνεχίζει να σπουδάζει φιλοσοφία, επικοινωνία και πολιτισμό στο Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Από το 2012
εργάζεται ως φιλόλογος και ως μέλος ομάδων εκπόνησης ακαδημαϊκών
ερευνητικών προγραμμάτων. Παράλληλα, την τελευταία πενταετία, αρθρογραφεί
συστηματικά με εστίαση στην κριτική λογοτεχνίας.
