• Δεν υπάρχουν προϊόντα στο καλάθι
ΚΟΡΥΦΗ

Σπαραξικάρδια ποίηση Άφθαρτοι στίχοι για φθαρτά σώματα/ ανθολογία ποιημάτων/ επιλογή Χριστίνα Λιναρδάκη. Γράφει ο Γρηγόρης Τεχλεμετζής

 

Σπαραξικάρδια ποίηση

Άφθαρτοι στίχοι για φθαρτά σώματα/ ανθολογία ποιημάτων/ επιλογή Χριστίνα Λιναρδάκη/ εκδόσεις Μετρονόμος 2026

Γράφει ο Γρηγόρης Τεχλεμετζής

«[…] σε λένε ποιήτρια/ […]/ Δίνεις τα σπλάχνα σου, παίρνεις τον τίτλο.»

(«Ποιητική», Ειρήνη Παραδεισανού, σ.70)

 

Η ασθένεια του σώματος ή του μυαλού είναι η κοινή μοίρα του ανθρώπινου είδους. «Το σώμα αργά ή γρήγορα θα νοσήσει –αυτό είναι το μόνο βέβαιο» (σ.11), θα μας πει στον πρόλογο της ανθολογίας η ανθολόγος Χριστίνα Λιναρδάκη, βάζοντάς μας στο γενικότερο κλίμα του βιβλίου, σε ένα θέμα που τελικά μας αφορά όλους. «Το σώμα εντέλει θα ηττηθεί» (ό.π.), θα καταλήξει. Βέβαια, αν και όλα τα σώματα είναι φθαρτά, οι άνθρωποι που βαριά νοσούν σηκώνουν το δικό τους βαρύ σταυρό, αλλά δεν πρέπουν λύπησης παρά μόνο θαυμασμού για τον τιτάνιο αγώνα που δίνουν και έτσι πρέπει να διαβαστούν τα ποιήματα του βιβλίου. Συνάμα, πέρα από την προσωπική τραγική οδύνη, το βιβλίο αποκτά και καθολικά στοιχεία ενδιαφέροντος, σχολιάζοντας τον δείκτη πολιτισμού, την ανθρωπιά, τις υποδομές, την ενσυναίσθηση ή την αναλγησία των συνανθρώπων μας, ακόμα και τις οικονομικές δυνατότητες. Είναι μια ανθολογία με σπαρακτικά λυρικό τόνο, από ανθρώπους που καταθέτουν τις αλήθειες τους με εικόνες αποκάλυψης, μεταξύ φθοράς και θανάτου, εκφράζοντας το δράμα τους. Όμως, θέλουν να ζήσουν και παλεύουν δημιουργώντας ποίηση, αφήνοντας το χνάρι τους στον κόσμο, βγαίνοντας από την αφάνεια και κερδίζοντας μια θέση δίπλα μας. Ας δώσω από ένα μικρό σχόλιο για καθένα από τους ανθολογούμενους.

   Ο κόσμος της Δήμητρας Αγγέλου είναι θραυσματικός. Το σώμα της είναι «κομματιασμένο» μέσα στα ποιήματά της, τα οποία ως άτιτλα επιδεινώνουν τη διάλυσή του («[…] ο χρόνος σήμαινε/ φάρμακα, φαγητό/ πάντως σήμαινε»). 

   Η Φανή Αθανασιάδου βλέπει στο σώμα της μια πάλη, που ενέχει πόνο και καθημερινή άσκηση, αλλά και μικρές νίκες. Η ανατομία είναι  τετραγωνισμένη, όπως και η λογική της ιατρικής, σκληρά και ψυχρά υλικά παντού, «νικέλιο» και «αλουμίνιο» και παραμορφώσεις. 

   Η Αλεξίου Πηνελόπη γράφει με παθιασμένα παίγνια λέξεων και εστιάζει στην επιρροή της σωματικής αρρώστιας στην ψυχική κατάσταση της. Η ντροπή, η ελπίδα και οι μνήμες είναι κάποιες από τις αναφορές της. 

   Εφιαλτικά τα πεζά του Βασίλη Αμανατίδη, μιλάνε με εικόνες και με σπασμένο εσωτερικό μονόλογο. Η παντοδυναμία της νόσου είναι καθοριστική και παρομοιάζεται με θεϊκή εντολή. 

   Μαρτυρικό το πεζό της Αμέλιας. Βλέπει την κατάστασή της ως πτώση και «καταδικασμένη αγιοσύνη». Κατακερματισμένη και συγκεχυμένη η ψυχή της, με παρατακτικό λόγο και νεύρο το πεζό της, μεταμορφώνεται σε μια θρυμματισμένη τέχνη. 

   Με βαθιά ειρωνεία γράφει η Κατερίνα Ατσόγλου, η οποία ξεχειλίζει από χαμηλότονο πόνο και αγανάκτηση, καθώς οι μνήμες είναι το αποκούμπι της.

   Συμβολικά αφηγηματική σύντομων εικόνων είναι η ποίηση της Κατερίνας Βλαχάκη. Οι επιφάνειές της πληγώνονται από βίδες, από τις οποίες αναζητά να κρεμαστεί και να πιαστεί.

   Αίσθημα εγκλωβισμού. Το πνεύμα έτοιμο να πετάξει, το σώμα άρρωστο μια φυλακή, γιατροί πηγαινοέρχονται, λευκά δωμάτια, κλουβιά, δίχτυα, όλα αυτά θα συναντήσει κάποιος  στην ποίηση της Ελένης Γαλάνη. 

   Μεταξύ σωματικού μαρτυρίου και εφιαλτικών ονειρικών εικόνων η ποίηση της Αθανασίας Δρακοπούλου. Ενώ «σημαδεύει το φεγγάρι» η «πτώση του πρώτου κρίνου» φέρνει «καταβύθιση» και «αλμυρό έγκλημα νερού». Εφευρετικές και πρωτότυπες οι μεταφορές-αλληγορίες της. Νοιώθει σαν «καιόμενη βάτος», «ρούχο ελαττωματικό» ενός αινιγματικού «σφραγισμένου λαγουμιού».       

   Με έντονη μεταφορική διάθεση είναι γραμμένο το πεζό του Βαγγέλη Ευαγγέλου. Παρά την τραγικότητα της κατάστασής του διακρίνεται ένα υποδόριο χιούμορ και αυτοσαρκασμός, μια προσπάθεια εξευμενισμού, και το κείμενο διαβάζεται ευχάριστα, γιατί «είναι ακόμη ερωτευμένο[ς]/ με την ιδέα να στέκεται». 

   Μια παράφραση του ερωτικού ποιήματος «ενός λεπτού σιγή» του Ντίνου Χριστιανόπουλου αποτελεί η συμμετοχή του Δημήτρη Ζάχαρη. Στρέφεται όμως περισσότερο στην ιδέα ότι βλέποντας τους ανθρώπους με ειδικές ανάγκες καταλαβαίνουμε την αξία της υγείας μας. Διακρίνεται ένα ενδόμυχο παθιασμένο παράπονο και ένα αδυσώπητο  βάρος («Ο βράχος που ανθίζει»). 

   Με έμμετρο στίχο και ομοιοκαταληξία απαλύνει τον πόνο του ο Γιώργος Θεοχάρης, καθώς ο ρυθμός του δίνει ανάλαφρο ύφος σε ένα θέμα που από τη φύση του έχει ασήκωτο βάρος και σοβαρότητα. Είναι σαν να τραγουδάει τον πόνο του. 

   Στο «πριν» την αρρώστια και στο «μετά» εστιάζει η Ιωάννα Καραμαλή, δημιουργώντας διαρκώς συγκρίσεις, οι οποίες τονίζουν εξ αντιθέτου την απώλεια και τα προβλήματα της τωρινής κατάστασης. 

  Αποτύπωση καταστάσεων χωρίς τα παραφουσκώματα των συναισθηματικών εντάσεων είναι τα ποιήματα της Σοφίας Κολοτούρου. Οι στίχοι της έμμετροι με ομοιοκαταληξία ελαφραίνουν το κλίμα.  

   Με την παρακμή του σώματος ασχολείται η Δήμητρα Κωτούλα, χρησιμοποιώντας μια σειρά από μεταφορές για να την αποδώσει, καθώς «ο έρωτας» και «η συγκίνηση των άστρων» δεν το αγγίζουν πια.  

   Σκόρπιες νοσοκομειακές σκιές του κατατετμημένου κόσμου της μας αποδίδει η Χριστίνα Λαμπούση. 

   Με σκληρό ρεαλισμό και λιτό λόγο περιγράφει την κατάστασή της η Χριστίνα Λιναρδάκη. Μέσα της δίνεται μια μάχη, τόσο σωματική όσο και ψυχική, αυτή της συνειδητοποίησης και της αποδοχής της κατάστασής της. Πεταλούδες χαράς, ομορφιάς και ανεμελιάς έρχονται σε αντίθεση με τις πεταλούδες των ορών της αρρώστιας. 

   Ο Ειρηναίος Μαράκης αγανακτεί με τον τρόπο που αντιμετωπίζουν τους ανθρώπους με ειδικές ανάγκες κάποιοι συνάνθρωποί μας. Το ποίημα είναι νευρώδες και άμεσα ρεαλιστικό.

   Ο Αρτέμης Μαυρομμάτης θα μας πει τι σημαίνει να ζει σε αυτή τη χώρα ένας ανάπηρος ΛΟΑΤΚΙ, με την έλλειψη υποδομών και την στραβομυαλιά πολλών ανθρώπων. Η αγανάκτηση του θέλει να τα ισοπεδώσει όλα για να μπει τελικά στην καρδιά της Παναγίας. Ένα ποίημα που παντρεύει την έντονη αγανάκτηση με την καλπάζουσα φαντασία. 

   Σε έναν κόσμο παραισθήσεων και θολούρας κινούνται τα ποιήματα και η ψυχολογία της Μαρίνας Μέντζου. Εμμονικές επαναλήψεις λέξεων τονίζουν μια παθιασμένη κατάσταση που φθάνει στα όρια της ψυχασθένειας. Οι λέξεις που επαναλαμβάνονται μοιάζουν με κραυγές στο  σκοτάδι. 

   Αφηγηματική η ποίηση του Μανώλη Νανούρη, με νεανικό και κινηματογραφικό ύφος αναδύει μια δροσιά, παρ’ όλη την τραγικότητα των καταστάσεων. Με εφηβική ασυμβίβαστη  διαμαρτυρία μετατρέπει τη ζωή του σε ποίηση και στη συνέχεια ταυτίζεται απόλυτα με αυτή, γιατί δεν εμμένει στην απολογία για την κατάστασή του αλλά τη δικαιολογεί. 

   Η Ειρήνη Παραδεισανού «χορεύει […] με τον ρυθμό των άγριων μάγων», με μια ποίηση άκρως ενδόμυχη, με ωραίες μεταφορές, διατηρώντας μια αξιοθαύμαστη ισορροπία αποφεύγοντας τις αφύσικες παραμορφώσεις. 

   Η Δανάη Σιώζιου αποτυπώνει με ρεαλιστικό τρόπο την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει από την αρρώστια της. Ο λόγος της είναι απαλλαγμένος από επίθετα, μεταφορές, αλληγορίες ή κρυμμένα νοήματα. Είναι απόλυτα άμεσος. 

   Η Μαρία Σταυροπούλου βροντοφωνάζει την ύπαρξή της, με πάθος για ζωή. Το ότι είναι ακόμα εδώ παρ’ όλα τα προβλήματά της είναι το σαρωτικό της ζητούμενο.

   Με τον εμβληματικό τίτλο «FRANKESTEIN» η Γαρουφαλιά Στέτου αποδίδει παιχνίδια μυαλού, σε ένα κατατετμημένο σύμπαν, καθώς αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα θρυμματισμένη. Δεν «μπορεί να διπλώνει πραγματικότητες» καθώς αυτές την ορίζουν και δεν είναι ελεύθερη. 

   Με φόντο την κοινωνική ευθύνη, αλλά και την προσωπική στάση απέναντι στην ασθένεια, γράφει ο Κωνσταντίνος Συρμός. Όμως η πραγματικότητα είναι «σαν μαύρη έρημος». 

   Με θρησκευτική αλληγορία που βαραθρώνεται πάνω στο μαρτύριο του Χριστού και στην τραπεζαρία ενός ψυχιατρείου είναι γραμμένο το πεζόμορφο ποίημα της Αλήτις Τσαλαχούρη. Διάχυτες και συνεχείς αλληγορίες το διακατέχουν. Από τη συλλογή με τίτλο Σάκος του μποξ, ενδεικτικό της εσωτερικής βίας που βιώνει. 

   Κλείνοντας, θα ήθελα να πω ότι θεματικές ανθολογίες όπως αυτή βοηθούν στην σκιαγράφηση και συνειδητοποίηση προβλημάτων και στον τρόπο που αυτά εκλαμβάνονται. 

 

Ο Γρηγόρης Τεχλεμετζής ζει στην Αθήνα. Σπούδασε χημικός στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Είναι απόφοιτος του κοινού μεταπτυχιακού προγράμματος Δημιουργικής Γραφής του ΕΑΠ και του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Η μεταπτυχιακή του εργασία είχε θέμα την ψυχαναλυτική κριτική της λογοτεχνίας και την εφαρμογή της στην πεζογραφία του Μάριου Χάκκα. Πρωτοεμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 2004 με τη συμμετοχή του στην ανθολογία διηγημάτων του Β΄ Λογοτεχνικού Διαγωνισμού Αντώνης Σαμαράκης (εκδόσεις Καστανιώτης). Κείμενά του έχουν δημοσιευτεί σε πολλά Λογοτεχνικά περιοδικά (έντυπα και διαδικτυακά). Έχει παρουσιάσει βιβλία συναδέλφων του σε λογοτεχνικές εκδηλώσεις. Βιβλία του: Οι συλλογές διηγημάτων Η όψη (Γκοβόστης 2010) και Μυθολογήματα και έντεκα πλην ένα μικρά πεζά (Κέδρος 2021) και τα μυθιστορήματα Αφιερωμένο στην Έλενα (Ηριδανός 2007) και Ο Αρχίλοχός του (το μόνο ιστορικό μυθιστόρημα για τον ποιητή/ Γαβριηλίδης 2016). Από το 2011 διευθύνει το Λογοτεχνικό Περιοδικό Ο Σίσυφος. Επίσης ασχολείται με την κριτική λογοτεχνικών έργων ποίησης και πεζογραφίας, δημοσιεύοντας κείμενά του σε Λογοτεχνικά Περιοδικά. Έχει επιμεληθεί πολλά αφιερώματα στον Σίσυφο για Έλληνες/ίδες λογοτέχνες/ιδες. Συμμετείχε με κείμενά του σε αφιερώματα περιοδικών και συλλογικών εκδόσεων. Από τις εκδόσεις Κέδρος μόλις κυκλοφόρησε το διπλό ιστορικό του μυθιστόρημα Δρόμοι: Κασσιανή και Λεόντιον.
Επικοινωνία με τον συγγραφέα: tehlemetzis@gmail.com