14ο Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης&Ulysses’ Shelter: Ποιητική οπτικοακουστική παράσταση «Μαγνητικές Οικολογίες» τους Montenegrofisher

Το πρόγραμμα «Μεταφράζοντας τη Θεσσαλία: Ποίηση, Τοπίο, Εικαστικός Διάλογος» αποτελεί ένα σύγχρονο, διεπιστημονικό εγχείρημα που συνδυάζει τη διεθνή ποιητική δημιουργία, την περιφερειακή πολιτιστική ανάπτυξη, τη διάδραση των τεχνών, την ψηφιακή έκδοση, τον λογοτεχνικό τουρισμό, την ενδυνάμωση των νέων και την κοινωνική συμπερίληψη.

Το Μεταφράζοντας τη Θεσσαλία είναι μια συνεργασία της ΑΜΚΕ Θράκα και της Αντιδημαρχίας Πολιτισμού του Δήμου Λαρισαίων που συνδέει δύο διεθνή έργα (Ulysses’ Shelter – Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης) γύρω από έναν κοινό κεντρικό θεματικό άξονα. Συνδέει την ποίηση, τη μετάφραση, τις λογοτεχνικές και καλλιτεχνικές διαμονές (residencies), τις εικαστικές τέχνες και την εκδοτική δραστηριότητα. 

Το «Μεταφράζοντας τη Θεσσαλία» είναι ο κοινός θεματικός άξονας του Ulysses’ Shelter και του Πανθεσσαλικού Φεστιβάλ Ποίησης το 2026: τόσο οι φιλοξενούμενοι δημιουργοί του Ulysses’ Shelter, όσο και οι συμμετέχοντες του Πανθεσσαλικού Φεστιβάλ Ποίησης που δεν αποτελούν μέρος του προγράμματος Ulysses’ Shelter, θα συμμετάσχουν στις δράσεις που σχετίζονται με το θέμα, σε έναν από κοινού εορτασμό του Θεσσαλικού τόπου, του πολιτισμού, της φύσης και της ιστορίας του. 

Το Πανθεσσαλικο Φεστιβάλ Ποίησης είναι ένα πενθήμερο διεθνές Φεστιβάλ που πραγματοποιείται στη Λάρισα, τον Βόλο (Μακρινίτσα), τα Τρίκαλα, την Καρδίτσα (Φυλακτή) και την Αθήνα. Διοργανώνεται από την Αντιδημαρχία Πολιτισμού του Δήμου Λαρισαίων και την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία Θράκα, στο πλαίσιο έργου του ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Θεσσαλίας. 

Το 14ο Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης θα πραγματοποιηθεί τον Αύγουστο του 2026, από 24 έως 28 Αυγούστου, με εκδηλώσεις σε διαφορετικές πόλεις της Θεσσαλίας, προφεστιβαλικές εκδηλώσεις σε Αθήνα και Μακρινίτσα στις 24 Αυγούστου, καθώς και μια μεταφεστιβαλική εκδήλωση στις 2 Σεπτεμβρίου στην Αθήνα. 

Το πρόγραμμα του Φεστιβάλ περιλαμβάνει ποιητικές αναγνώσεις από περισσότερους από 70 Έλληνες και διεθνείς ποιητές, ζωντανές μουσικές εκδηλώσεις, παρουσιάσεις βιβλίων, εκδοτικό πρόγραμμα, την απονομή των Βραβείων Θράκα και των Βραβείων Μάκη Λαχανά, αλλά και την εικαστική έκθεση σε επιμέλεια της Αντιγόνης Καψάλη.

Το Καταφύγιο του Οδυσσέα είναι ένα διεθνές πρόγραμμα που αναπτύσσει ένα ευρωπαϊκό δίκτυο φιλοξενίας και λογοτεχνικών ανταλλαγών για νέους συγγραφείς πεζογραφίας και ποίησης, καθώς και για λογοτεχνικούς μεταφραστές. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει φιλοξενίες ποιητών και καλλιτεχνών, εργαστήρια, περφόρμανς και μια εικαστική έκθεση.

Το «Μεταφράζοντας τη Θεσσαλία» υλοποιείται με τη συγχρηματοδότηση από το πρόγραμμα ΘΕΣΣΑΛΙΑ (ΕΣΠΑ 2021-27) της Περιφέρειας Θεσσαλίας με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την υποστήριξη και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας καθώς και με την υποστήριξη της Αντιδημαρχίας Παιδείας του Δήμου Λαρισαίων, της Πρεσβείας της Ισπανίας στην Ελλάδα, του Εθνικού Συμβουλίου Τεχνών της Σιγκαπούρης και του Βραβείου της Εταιρείας Συγγραφέων του Ηνωμένου Βασιλείου (SoA). Υποστηρίζεται, επίσης, από τον Δήμο Τρικκαίων και τον Δήμο Λίμνης Πλαστήρα. 

Το Φεστιβάλ υλοποιείται σε συνεργασία με το Literature Across Frontiers, το Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας, την πινακοθήκη PArCo-By the River, το Zatopek book café και τον Κύκλο Ποιητών. Τοπικοί χορηγοί είναι ο Ερμής και το βιβλιοπωλείο Καλτσάς, ενώ η επικοινωνιακή υποστήριξη παρέχεται από το Bookpress.gr. 

Το Βρετανικό δίδυμο Montenegrofisher συμμετάσχει φέτος στο πρόγραμμα «Μεταφράζοντας τη Θεσσαλία: Ποίηση, Τοπίο, Εικαστικός Διάλογος».

Η συμμετοχή των Montenegrofisher πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Βραβείου της Εταιρείας Συγγραφέων του Ηνωμένου Βασιλείου (SoA).

Εδώ σας παρουσιάζουμε μια επιλογή ποιημάτων της σε μετάφραση Νικόλα Κουτσοδόντη.

 

το σώμα σου ως νερό

 

επιπλέει
ανάμεσα
στις ασταθείς ρυθμίσεις του ήλιου
το μάτι του βουνού Όλυμπος
ακρογιαλιού εκτάρια 
της ανάσας

το σώμα σου ως νερό
το νερό σου ως σώμα

εκατομμύρια νούμερα
κολυμπούν στα ρήματα
φωνητική
κυμάτωση
άχρονη
ξηρασία

ορίζοντας
λειτουργία πορτρέτου
μηχανή ντίζελ
σκόνη στον άνεμο,
άνεμος στη σκόνη,
Καρδίτσα, Λάρισα, Φάρσαλα, Τρίκαλα

το νερό σου ως σώμα
το σώμα σου ως νερό
χέρι στον άνεμο
στη λάβα
στην άμμο
λίμνη, λιμνούλα, νερόλακκος
μπαίνοντας
στο θέατρο των βυθισμένων

το σώμα σου ως έρημος
η έρημος σου ως σώμα

αδειανός σεληνιακός κύκλος
υπερ-λάμψη- εξάρτηση
υδροδυναμική
ταχεία έκλειψη
ανακατεμένη σε νεφέλωμα
κάποιες φορές σε φωτιά

εθισμός στο αλάτι
ασύμμετρες συχνότητες
μετατόπιση των ηπείρων
ανάδυση, κατάδυση
πήγασμα, πηγάδι
στρώματα χερσαίας μάζας

το νερό σου ως σώμα
το σώμα σου ως νερό

μετατόπιση, ρήγμα
βραχυκύκλωμα στο σύστημα πρόσδεσης 
άλγη σε τριφτή ζύμη
γόνιμη επίκληση
παραπόταμοι ρέουν
port, porto, puerto, puerta, ad-portas

επιπλέει πέρα από τη θεματική
ιστορίας γεωγραφίας μετεωρισμού

 

Θαλάσσια χελώνα

Ένα πείραμα με θαλάσσιες χελώνες:
σπειρωειδή καλώδια φτιάχνουν
ελεγχόμενα μαγνητικά πεδία
κυκλώνοντας το σκάφος που τα περιέχει
κατά την εξερεύνηση της γεοτοποθεσίας

όργανα, πρωτεΐνες
κληρονομημένα πλαίσια
αυξημένη συνειδητότητα
φύλο θερμοεξαρτώμενο
διηπειρωτικές μετοικήσεις

κέλυφος ενωμένο με τη σάρκα
να εξαφανίζεται εντός του
υποβρύχια
το λίγο είναι πιο πολύ
λίγο-πολύ

επίπλευση, αιώρηση
ηχοεντοπισμός
δέρμα τηλεπαθητικό
επανακτά το ένστικτο
βρώμα, οσμή

Φανταστική Δερματοχελώνα
ξεδιπλώνει το βιογραφικό της
διαβάζει όπως νιώθει
κολυμπώντας
άνευ πατρίδας

σκαλίζοντας το φως
σε στερεό και υγρό
ανακατεύοντας την άμμο, μεταναστεύοντας
ζευγαρώνοντας, φωλιάζοντας, γεννώντας
δραπετεύοντας από την δυαδική σκέψη

Η Καρέτα-Καρέτα
αυγγράφει ιστορίες ή διάλογο
μες στον πνευματικό νου
γίνεται καρδιά
υποστηρίζει τον πλανήτη

 

μερικές γραμμές πιο κάτω
η χελώνα με βιοκαταγραφικό αισθητήρα
γίνεται η λατινική,
“Καρέτα Καρέτα”
υφώδης, σαρκώδης, σβέλτη

καθορίζει τον ρυθμό
τραβά αόρατες γραμμές
στίχους στις ακτές
αποστάζει δάκρυα
πιο πολύ το αλάτι απ’ ό,τι τα χρόνια

Πράσινη χελώνα
διαπλέει την μακροοικονομία
πιο βαθιά από ένα καθιστικό
μουσικόφιλο άτομο
πάνω σε ποδήλατο, στο λεωφορείο ή στο αεροπλάνο

η λαμπερή έξαψη του ερπετού
συνδέει τα βλαστοκύτταρα
ξεδιπλώνει έναν αισθησιακό κώδικα
επωάζει, ωριμάζει
εκκολάπτει, βουτά

ξεφυσάει
με μια
μονή
εκρηκτική
ανάσα

γλώσσα

η γλώσσα
ως υποκείμενο
και αντικείμενο
υπό το φως του προβολέα
επάνω στη σκηνή, ψιθυρίζοντας
μνήμες στο τρίχωμα
ριζωμένη στην πέψη
γλώσσες και σάντουιτς
σκορπίζοντας ψίχουλα γύρω απ’ τα ανοίγματα
βατράχι που μεταμορφώνεται
κοιλάδα με κορδέλες
που συστέλλεται και επεκτείνεται
συμπράττοντας με το αυτί
καταπίνοντας, πλάθοντας, χαράζοντας,
επιμένοντας, πλαδαρή,
αιχμηρή ή λυρική
κλικάροντας και φράζοντας
σε σύγκρουση με τη σκέψη
κυματική δίψα

γλώσσα του παγετώνα
που αποξηραίνει, μεταμορφώνει
τον ποταμό σε φωνή
λαιμό και αρμονίες
το πηγούνι σε μάγουλο
μέσα στη μύτη / αγγίζει το μάτι
κατσαρή πεταλούδα του δέρματος
γεμάτη αίμα σκιώδης θηλή
υποδοχείς και αισθητήρες
γεμίζοντας σάλιο, αφήνοντας το να ρέει
υποχωρώντας συνειδησιακά
εκ του φυσικού της θόρυβος
παιχνιδιάρικα στριφογυρίζοντας
ανοίγοντας το δρόμο
ώστε να μιλήσει

 

Οι montenegrofisher είναι ένα συνεργατικό εγχείρημα των ποιητών και καλλιτεχνών Luna Montenegro και Adrian Fisher που εδρεύουν στο Λονδίνο. Για περισσότερα από 25 χρόνια, δημιουργούν από κοινού έργα που διατρέχουν την ποίηση, την περφόρμανς, τον ήχο και τις εικαστικές τέχνες, προσεγγίζοντας την ποιητική ως ένα πεδίο διερεύνησης της οικολογίας, της τοπικότητας και των κοινωνικών μετασχηματισμών. Το έργο τους διαμορφώνεται μέσα από μια διαρκή μετάβαση ανάμεσα σε ζωντανές δράσεις, περφόρμανς, κείμενο, βίντεο, ηχητικές εγκαταστάσεις, επιμελητικά projects και πειραματικές εκδόσεις.

Έχουν παρουσιάσει το έργο τους διεθνώς, μεταξύ άλλων στο ICA London, στο CCCB Barcelona, στο MAC Santiago, στην Bibliothèque Nationale de France, στο Maison de la Poésie Paris, στην Venice Biennale και στο Palacio das Artes Brazil. Το 2025 τιμήθηκαν με το Society of Authors Travelling Scholarship Award και έχουν επιλεγεί για καλλιτεχνικές διαμονές (residencies) στην Ελβετία (Villa Ruffieux), τη Νορβηγία (Leveld Kunstnartun), το Μεξικό (Casa Barragán Pedregal), την Ινδία (Ellora και Ajanta, Kizhakemuri Foundation, Aazhi Archives & Uru Art Harbour), καθώς και στη Γαλλία, το Βέλγιο και την Ιταλία.

Οι πρόσφατες δράσεις τους περιλαμβάνουν περφόρμανς στο “Voiced: The Festival of Endangered Languages” στο Barbican Centre (Λονδίνο, 2025), την ανάθεση της ποιητικής ταινίας “The Ectoplasmic Event” για την The Gallery of Everything (Λονδίνο, 2025), την ερευνητική περφόρμανς “Geometries of the Intertidal” στο πλαίσιο του προγράμματος Hydropoetry in Practice του Royal Holloway, University of London (2025), καθώς και την έκθεση των ποιητικών έργων “Crab Typescripts” στο Pontio Arts Centre (Bangor, Ουαλία, 2023).

Έχουν παρουσιάσει το έργο τους διεθνώς σε Φεστιβάλ όπως το London International Poetry Festival, το Kerouac Festival (Νέα Υόρκη και Ισπανία), το Mathrubhumi International Festival of Letters (Ινδία), το Enclave Festival (Μεξικό), το KLF Kerala Literature Festival (Ινδία), το Den Poezie (Τσεχία) και το PM Festival (Χιλή), μεταξύ άλλων. Τα έργα τους έχουν εκδοθεί από τα CraterPress UK, Errant Bodies Berlin, Dostoyevsky Wannabe Scotland, diSONARE Mexico, Grapheme, Poem Atlas, Tripwire Journal USA, ESLA και πολλές ακόμη πλατφόρμες ποίησης και τέχνης.

Με διεθνή δραστηριότητα που εκτείνεται σε περισσότερες από δύο δεκαετίες, οι montenegrofisher συνεχίζουν να αναπτύσσουν μια υβριδική γλώσσα πειραματικής ποιητικής, ενσώματης έρευνας και οικολογικής ακρόασης.

Οι Μαγνητικές Οικολογίες προσεγγίζουν τη Θεσσαλία ως ένα πεδίο σχέσεων που διαρκώς μεταβάλλονται και όχι ως ένα αμετάβλητο τοπίο. Η θάλασσα, ο άνεμος, η πέτρα, τα φυτά, τα ζώα, οι υποδομές και οι ιστορίες κρατούν το ένα το άλλο μέσα από χαλαρές και σταθερά ευμετάβλητες μορφές έλξης και απομάκρυνσης. Θα διερευνήσουμε τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα στοιχεία συμπλέκονται και αλληλεπιδρούν στη Θεσσαλία.

Το παρόν έργο ακολουθεί αυτές τις κινήσεις μέσω της πεζοπορίας, των ηχογραφήσεων πεδίου, των βίντεο, του σχεδίου και της γραφής, χωρίς να τις εγκλωβίζει σε καθαρές ερμηνείες. Παραμένει κοντά σε ό,τι παρασύρεται, επανέρχεται, εξαφανίζεται ή πρόσκαιρα συνδέεται.

Στην περφόρμανς, ο ήχος, η εικόνα και το κείμενο θα συναντηθούν ως προσωρινές ευθυγραμμίσεις αυτών των δυνάμεων. Τα πράγματα παραμένουν σε διαρκή κίνηση, συγκρατημένα ελαφρώς, σε συνεχή αναδιάταξη.