Πέντε ποιήματα της Nataša Sardžoska (Μτφ. Σωτήρης Μηνάς)

 

Πέντε ποιήματα της Nataša Sardžoska (Μτφ. Σωτήρης Μηνάς)

 

1. Βουβή πόλη

(Нем град)

 

Δεν σου εύχομαι τον πόνο

που πνίγεται κάτω από τις φλέβες της άγνοιας·

καλύτερα ένα κοπάδι βουβοί αετοί να σε κατασπαράξουν μες στην απάτη

και να καείς πυρακτωμένος

στη δίνη της αμφισβήτησης,

παρά να σιγοκαίς σαν δειλός

κάτω από τις σιωπηλές σου φλέβες.

Γιατί μόνο τότε θα ξέρεις:

κάτι κέρδισες, που θα έπρεπε να το ’χες χάσει.

 

2. Άρνηση

(Неприфаќање)

 

Για να ξεπεράσεις τον εαυτό σου

φτάνει μονάχα να ξεκινήσεις

και η ελευθερία σου θα ξεχυθεί

έξω από τα σύνορα

του δωματίου σου

άγρια ποτάμια θα ορμήσουν

σμήνη γερακιών πάνω στη γλώσσα σου

θα ριζώσουν στην εκβολή

και θα τσιμπούν τον βυθό

του άδικου πεπρωμένου σου

κι όμως, η φυλακή σου

θα υψωθεί ψηλότερα

από τη δική τους ελευθερία

 

3. Μαύρο γεράκι

(Црн сокол)

 

Μου γέμισες το στόμα με λέξεις επίσημες

πνιγμένες σε θολά, ψιθυριστά νερά,

σκοτεινά και γκρίζα, χαμένα,

απλησίαστα.

Με πήγες σε έναν τόπο που κανείς δεν ξέρει,

πάντα νέος, πάντα αλλιώτικος: εσύ,

ένα βήμα πάνω από τη δίνη,

μια ανάσα πάνω από

τον άνεμο.

Μου έδειξες αμμουδιές μέσα στον χειμώνα,

ανακάλυψες απάτητες κορυφές σιωπής,

μέσα σε τούτη την ευγενική σιωπή, εσύ

έσφαξες

τους φόβους μου.

Με έχυσες στο ποτήρι σου

να με πιεις αχόρταγα,

με έντυσες με πορφυρό φόρεμα

και με έδεσες στο κεφάλι σου,

σαν βεδουίνικο σαρίκι.

Με έφερες σε τούτη την ανώνυμη πόλη

κουλουριασμένη στον εαυτό μου,

στις τέσσερις γωνιές του κόσμου

έδεσες τα κόκαλά μου

κι ύστερα: τα τράβηξες έξω απ’ τον λαιμό μου

— για να μη με πνίξουν.

 

4. Άστεγος

(Бездомник)

 

Ζω σε ξένους τόπους

ανάμεσα σε ξένους ανθρώπους

κινώ το σώμα μου·

άνθρωποι που δεν χαράζουν

την ύπαρξή μου

παρά μονάχα τους ίσκιους μου.

Είμαι το κατασχεμένο διαβατήριο

στα συρτάρια των ξενοδοχείων.

Στον αιθέρα των ραδιοφώνων

με προσπερνούν χαμένα σήματα.

Σε δημόσιους θαλάμους

γυρεύω τη φωνή του πατέρα μου:

τρεμοπαίζει σε μακρινούς απόηχους –

μόνο αυτό το γυαλί, χνωτισμένο απ’ την ανάσα,

μας χωρίζει.

Με φωνάζω με χίλια ονόματα

και ανήκω σε πολλά έθνη

μα μόνο αυτό το σώμα μού ανήκει

κι ας απομακρύνεται από μένα,

για να γυρίσει πίσω, εντός μου

στον πατέρα μου

στην πατρίδα μου

στη γη μου

που δεν υπάρχει

[που δεν υπήρξε ποτέ]

σε ένα όνομα που έχει σβήσει

έξω απ’ αυτό που μου φορτώσατε:

καρφωμένο μες στην καρδιά

πάνω στα σπασμένα μου κόκαλα.

 

5. Κίτρινα φύλλα στο δέρμα σου

(Жолти лисја на твојата кожа)

 

Κίτρινα φύλλα πάνω στο δέρμα σου,

ιδρώτας που αναβλύζει από μια κάψα ακατάληπτη·

σκασμένα χείλη και η φλογισμένη κοιλάδα του στήθους.

Σου λέω: είσαι μόνη;

Ή μήπως ο χρόνος κυλά μένοντας ακίνητος,

πέρα από τα συνηθισμένα ρολόγια;

Κι ακούω πάνω στις χλωμές πτυχές να γλιστρούν

σταγόνες, υγρά, δάκρυα, κρασί.

Κι όμως, δεν είναι η πρώτη φορά, ούτε η μοναδική,

είναι μια αιώνια επιστροφή·

έτσι όπως κλείνεις τα μάτια

μπροστά σ’ εκείνη την απόφαση

που αρνείσαι να πάρεις,

καθώς ο καιρός ζυγώνει,

αυτό το φθινόπωρο

πάνω στο δέρμα σου,

που παραδίδεται

σε άβολα,

αταίριαστα,

απρεπή

περάσματα.

 

 

Η Νατάσα Σαρτζόσκα (Nataša Sardžoska) (Σκόπια, 1979) είναι μια εξέχουσα ποιήτρια, συγγραφέας, ανθρωπολόγος και πολύγλωσση μεταφράστρια. Διέπρεψε με διδακτορικό στην ανθρωπολογία στα πανεπιστήμια του Τύμπιγκεν (Karls Eberhard Tübingen), της Σορβόννης (Sorbonne Nouvelle) και του Μπέργκαμο, ενώ ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στη λογοτεχνία στα πανεπιστήμια της Λισαβόνας, του Περπινιάν και του Μπέργκαμο. Είναι υπεύθυνη έκδοσης για την ποίηση στο περιοδικό «Borders in Globalization Review» στο Πανεπιστήμιο της Βικτώρια στον Καναδά. Έχει δημοσιεύσει τα ποιητικά βιβλία «Μπλε Δωμάτιο», «Δέρμα», «Με τράβηξε με ένα αόρατο νήμα», «Ζωντανό Νερό», «Ώρες Εξαπάτησης» και «Κόκκυξ», καθώς και τα μυθιστορήματα «Τραμοντάνα» και «Ζωή χωρίς μάρτυρες». Τα έργα της έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 20 γλώσσες και έχουν δημοσιευτεί σε διεθνή περιοδικά και ανθολογίες, ενώ βιβλία της έχουν εκδοθεί στην Ιταλία, το Μεξικό, την Ονδούρα, τις ΗΠΑ, την Κροατία και το Κοσσυφοπέδιο, πέρα από την πατρίδα της. Εξερευνά τη σωματικότητα, τα σύνορα, την εξορία και τις εσωτερικές ψυχολογικές αβύσσους μέσα από τη ροή της συνείδησης. Διακρίνεται για τις αυθεντικές της παραστάσεις που συνδυάζουν την ποίηση με το α καπέλα τραγούδι, τον σύγχρονο χορό και τη ζωγραφική σώματος, εμφανιζόμενη σε διάσημες σκηνές από τη Ρώμη, την Τεργέστη, τη Γένοβα, την Γκορίτσια, την Μπρατισλάβα, τη Ριέκα, το Ζάγκρεμπ, το Σπλιτ, το Βελιγράδι και τα Τίρανα, μέχρι τη Μεντεγίν, τη Στουτγκάρδη, τη Νάπολη, την Κωνσταντινούπολη, το Βερολίνο και το Τελ Αβίβ. Γράφει και αυτομεταφράζεται στα ιταλικά, πορτογαλικά, γαλλικά, αγγλικά και ισπανικά. Έχει μεταφράσει τους Σαραμάγκου, Παζολίνι, Σαλίνας και Μαργαρίτ. Τιμήθηκε με τις διακρίσεις Guida Editore στη Νάπολη και Don Luigi di Liegro στη Ρώμη για ποιήματα γραμμένα στην ιταλική γλώσσα ως μη μητρική. Το ποίημά της «Κούκλα σε νήματα» έχει δημοσιευτεί στα αγγλικά και τα ισπανικά στη Διεθνή Ποιητική Ανθολογία κατά της παιδικής κακοποίησης, υπό την έκδοση του διεθνούς φεστιβάλ ποίησης «Grito de mujer». Με το ποίημά της «Χαρτογράφηση της φωτιάς» μεταφρασμένο στα κινέζικα, άνοιξε το Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης της Σαγκάης το 2025.

 

Ο Σωτήρης Μηνάς γεννήθηκε το 1981 στη Θεσσαλονίκη, σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία και ζει στην Αθήνα. Ασχολείται με τη μετάφραση μακεδονικής ποίησης στα ελληνικά και αντίστροφα, με δημοσιεύσεις σε έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα. Έχει μεταφράσει από τα μακεδονικά το βραβευμένο μυθιστόρημα της Λίντια Ντίμκοφσκα Μοναδικός Αριθμός Ταυτοποίησης, καθώς και το θεατρικό έργο του Θανάση Τριαρίδη Lebensraum – Ζωτικός Χώρος στα μακεδονικά. Αρθρογραφεί και μεταφράζει για ηλεκτρονική εφημερίδα, ενώ έχει συμμετάσχει σε παρουσιάσεις στη Θεσσαλονίκη και στα Σκόπια (καθώς και σε τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές), προωθώντας τη μακεδονική λογοτεχνία και τη συνεργασία των δύο λαών. Παράλληλα με το μεταφραστικό του έργο γράφει τη δική του ποίηση, δείγματα της οποίας δημοσιεύονται για πρώτη φορά στο περιοδικό Θράκα.