8η Μάρτη: Γυναίκες επί σκηνής 2
Ηλικία – Φύλο – Λογοτεχνία
Σε συνέχεια της δράσης «Γυναίκες επί σκηνής», η ΑΜΚΕ Θράκα, το Δίκτυο Γυναικών Συγγραφέων κατά της Έμφυλης Βίας και των Γυναικοκτονιών «Η Φωνή Της», καθώς και το Δίκτυο Συγγραφέων, διοργανώνουν και φέτος δράση με θέμα «Ηλικία – Φύλο – Λογοτεχνία».
Ο ηλικιακός ρατσισμός (ηλικισμός) στις γυναίκες αναφέρεται στα στερεότυπα (πώς σκεφτόμαστε), στις προκαταλήψεις (πώς νιώθουμε) και στις διακρίσεις (πώς ενεργούμε) απέναντι στις άλλες ή στις εαυτές μας με βάση την ηλικία. Πρόκειται για ένα κοινωνικό φαινόμενο που επηρεάζει το λογοτεχνικό πεδίο, ειδικά σε συσχέτιση με το φύλο, στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι έννοιες (του τι θεωρείται) «γνωστή / επιδραστική συγγράφισσα», «διεθνούς εμβέλειας / θεμάτων» και «εντός κανόνα / με ποιοτικό έργο».
Εκτός από τα στερεότυπα των φύλων και την οικονομική ανισότητα, ένας από τους κύριους μηχανισμούς αποκλεισμού των γυναικών από τη λογοτεχνία είναι η ηλικία. Ενώ οι νέες γυναίκες συχνά πατρονάρονται, παιδικοποιούνται ή αντικειμενοποιούνται, οι μεγαλύτερες γυναίκες συχνά δεν περιλαμβάνονται ή παραβλέπονται, τα αισθητικά τους επιτεύγματα και οι επιρροές τους ελαχιστοποιούνται, οι προοπτικές τους περιθωριοποιούνται, η παρουσία τους μειώνεται σε κάθε επίπεδο σε σύγκριση με τους άνδρες ομόλογούς τους.
Οι «Γυναίκες επί σκηνής» με αφορμή την 8η Μάρτη ετοιμάζουν ένα ειδικό αφιέρωμα σε δύο πράξεις:
Πράξη πρώτη: Το διαδικτυακό περιοδικό Θράκα θα συγκεντρώσει σε ένα ειδικό αφιέρωμα κείμενα που μιλούν για τον ηλικιακό ρατσισμό σε σχέση με το φύλο και τη λογοτεχνία.
Πράξη δεύτερη: Πραγματοποίηση εκδήλωσης στις 8 Μάρτη με αναγνώσεις, ομιλίες από καλεσμένες και ειδικούς, καθώς και συζήτηση με το κοινό.
Το αφιέρωμα θα δημοσιεύεται σε μέρη όλο τον Φεβρουάριο και το πρώτο μισό του Μαρτίου. Μετά το πρώτο άρθρο, όπου δημοσιεύσαμε έργα των: Δέσποινα Γερασιμίδου, Δώρα Κασκάλη, Ελένη Μπουκαούρη και Έφη Ζωγράφου στο νέο μας άρθρο σας παρουσιάζουμε έργα των: Ανδρονίκη Τασιούλa, Μαρκία Λιάπη, Ασημίνα Ξηρογιάννη, Αγγελική Κουρμουλάκη, Μακλένα Νίκα, Εύη Γκενούδη, Λεμονιά – Μόνικα Αβαγιάννη, Κατερίνα Ράπτη, Αλίκη Γκανά.
Επιμελήτριες του αφιερώματος: Marija Dejanović, Πέννυ Μηλιά.
Οργανωτική ομάδα συνεργασίας: Marija Dejanović, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Πέννυ Μηλιά, Ευσταθία Π., Νίκη Χαλκιαδάκη.
***
Ανδρονίκη Τασιούλα
Έρως κλιμακτήρ*
την εποχή των εξάψεων με τόξευσε
είστε στα μισά μου είπε η ορθοδοντικός για να με πείσει όταν τη ρώτησα αν αξίζει να βάλω σιδεράκια
στην ορκωμοσία του μεταπτυχιακού με συνόδευσε η έφηβη κόρη μου
με άλλα λόγια
είχε παρέλθει προ πολλού η νεότητα όταν με τόξευσε ο έρως κλιμακτήρ
έξω από το σπίτι του αγαπημένου, τρεις φορές την εβδομάδα, τρεις-ώρες-καθαρή-απόλαυση στοιχίζονται οι λέξεις μπροστά στα μάτια μου καθώς χτυπάω το κουδούνι
κι όταν έρχεται εκείνος στο δικό μου σπίτι φροντίζω να φορέσω την μπλούζα που έχω ράψει για την περίσταση﮲ δύο μικρά κυκλικά κομμάτια λείπουν στο ύψος των ωμοπλατών, για να φυτρώνουν ανεμπόδιστα τα φτερά όταν τον αντικρίζω στην πόρτα. Μπαίνει γελαστός, με πλησιάζει, τα φτερά μεγαλώνουν, ακούγεται δυνατό φουρφούρισμα, τα πόδια μου χάνουν την επαφή με το πάτωμα, εκείνος με πιάνει απ’ το χέρι να μην του φύγω, πετάμε μαζί έξω από το ανοιχτό παράθυρο.
ένα βράδυ θέλησα να κάνω κάτι για αυτόν
διάλεξα ένα τραγούδι με ατμοσφαιρική μουσική
I’m so tired of playing
τραγουδούσε μια γυναικεία φωνή
playing with this bow and arrow
φόρεσα το ρούχο απ’ το σεξ σοπ
gonna give my heart away
ένα μαύρο δίχτυ ολόσωμο
leave it to the other girls to play
με άνοιγμα στον καβάλο
for I’ve been a temptress too long
για ερωτικά παιχνίδια
just give me a reason to love you
χωρίς το ρούχο να αφαιρεθεί καν από το σώμα
give me a reason to be a woman
του είπα να καθίσει αναπαυτικά στον καναπέ
I just wanna be a woman
και χόρεψα ερωτικό χορό
it’s all I wanna be is all a woman
από το δίχτυ ξεπρόβαλλαν οι ρώγες του στήθους
so don’t you stop being a man
υγρό και ζεστό το κλίμα
just take a little look
στο κορμί που χόρευε όπως στις ταινίες
from our side when you can
αναστεναγμοί από τον καναπέ
sow a little tenderness
δυνάμωναν την επιθυμία
no matter if you cry
έκλεισα το πρόσωπό του
it’ s time to move over
στο απαλό εσωτερικό των μηρών
and give us some room
για φινάλε
yeah
*Κλιμακτήρ, ο: σκαλοπάτι, μεταφορικά κρίσιμη καμπή στη ζωή ενός ατόμου
Μαρκία Λιάπη
Μπουγάδα χαρτί
Η μητέρα μου πλένει την Έμμα Μποβαρύ.
Πλένει καλά την Έμμα Μποβαρύ με άζαξ και πανιά-κουρέλια.
(Τα παλιά της ρούχα που δεν φοράει πια).
Έπειτα πιάνει την Τζέιν Έιρ, καλά την σαπουνίζει, μέσα στο μπάνιο, με χλωρίνη.
Έπειτα την Ελίζαμπεθ, έπειτα τη Μαριάν, τη Βιρτζίνια, την Άννα.
Η μαμά πλένει και πλένει, ακουμπά τα χέρια της στον νεροχύτη, ανοίγει το στόμα της και βγάζει αφρούς η μαμά, από το πλύσιμο του χαρτιού.
Η βιβλιοθήκη της κουζίνας αστράφτει.
Όταν τελειώσει πάει να υπογράψει αλλά δεν ξέρει να γράφει.
Όταν γεννούσε, στα χαρτιά των μαιευτηρίων, το όνομά της το έγραψαν άλλοι.
Ασημίνα Ξηρογιάννη
Η ποιήτρια
Ι
Έγραφε.
Της είπαν:
όχι έτσι.
Τα ποιήματά της τα είπαν «ευαίσθητα»,
όχι αληθινά.
Της ζήτησαν όνομα αντρικό
για να ακουστεί σοβαρά η φωνή της,
Της φόρεσαν ψευδώνυμο
Οι λέξεις της
έσπαγαν ράφια και χρόνο.
Γιατί η γραφή
δεν έχει φύλο—
μόνο σκιές
που την φοβούνται.
Και περνούσαν αιώνες…
ΙΙ
Στις σελίδες της,
η θάλασσα φορούσε μαλλιά,
και τα δάχτυλα της έπλεκαν φεγγάρια.
Η καρδιά της γινόταν ποτάμι
που δεν ήθελε όρια,
και τα μάτια της—
καθρέφτες αθέατοι,
ανέφεραν μυστικά.
Οι λέξεις της αναπνοές
που ζητούν νά ακουστούν
Οι λέξεις της σφυρίζουν στον άνεμο
Κανονικό ρεφρέν
Ξανά και ξανά/
Η γυναίκα
Είναι μοτίβο.
Αγγελική Κουρμουλάκη
Σταγόνα
Μία λακκούβα είχε απομένει
αυτό που κάποτε λεγόταν «O Μεγάλος Ωκεανός»
εκτεθειμένη στην επίδραση των καιρικών εχθρών
που τη μαστίζαν με σκληρότητα εκτελεστή.
Όταν η αποξήρανση την έφτασε στην τελευταία της σταγόνα
μια κίνηση εναγώνια
σαν από ένστικτο
με έσπρωξε να τη μαζέψω
ως είδος που αξίζει να σωθεί.
Αλλά μην έχοντας πού να την βάλω
την κατάπια
σαν σκεύος που θα την φυλάξει.
Εκείνη πέρασε ερήμην μου στο αίμα
κινώντας βαθμιαία να το βάφει
ανεπαίσθητα
μα ανεξίτηλα
με ωδές ιερογλυφικές
στιχάκια ιδεογράμματα
λες και το είχε πρόγραμμα
χωρίς βιασύνη εξαπλωνόταν
μέχρι που νότισε την ύπαρξή μου ως τη ρίζα
και πολλαπλασιάστηκε
ασταμάτητη
στους απογόνους μου
και στων παιδιών τους τα παιδιά
ώσπου να φτιάξει ένα γένος
ωκεάνιο
ολόγραφο
με μάτια που καίνε
και λάμπουν
καθώς κυλούν από μέσα τους
οι σταγόνες του σύμπαντος.
Μακλένα Νίκα
χρωμοφάγος μνήμη
η μνήμη είναι κατάρα
– Νίκος Χρυσός
οι αποχρώσεις της ευτυχίας της λερής από λήθη λίμπιντο
μου θυμίζουν τα ξεβαμμένα αγαπημένα ρούχα
που φορούσες πάντα σε χαρούμενες μέρες
τρυφερή χαρά για το βελούδινο δέρμα από την τρέλα του έρωτα
επιδημική επιληψία
μα εκτοπική
των υποταγμένων όζων της επιθυμίας
ρόδινα χρώματα νυμφών
ρόδινα πυρηνικά χρώματα υπεροπτικών κεφαλιών
η μνήμη θυμάται τις αποχρώσεις της χαράς
η μνήμη καταπίνει τις μελαχρώσεις των βιολετί παθών
η κόρη της μνήμης αποζητά το πολύχρωμο φως
της επιστροφής σε «εμάς τους δύο»
αλλά παραμένει μνήμη χρωμοφάγος
πυώδες φόντο κίτρινου σε γκρι
Εύη Γκενούδη
Γίνε νερο
Γίνε νερο χωρίς αναλογίες χωρίς απολογίες
Στην οπισθοπορεία της συνθετικής λαχτάρας
Ένα επίμονο θέλω το βράδυ σε ξυπνά
Του πρέπει ο κορσές κοντής ανάσας
Με τόνο θεατρικό αθόρυβα η ζωή γλιστρά
Χρόνια που δεν χωράνε στην σκηνή
Πόσο απέχει απ’ το καινούργιο η ρωγμή
Αμείλικτο το βλέμμα του κριτή
Γίνε παιδική ευτυχία χωρίς λόγο και αιτία
Όταν του φόβου η σκιά αλλοιώνει την φωνή
Γίνε σταγόνα που θυμάται την πηγή.
Λεμονιά – Μόνικα Αβαγιάννη
Η Μοναξιά
Η μοναξιά, ένα σπίτι με τρύπια παράθυρα,
ξεφλουδισμένοι σοβάδες και χαίνουσες ρωγμές.
Μέσα τους ξεπηδούν, -φίδια έρποντα-
αιμάτινα φύλλα του κισσού
κόκκινες γλώσσες, καυτερές, το ζώνουν.
Ανεμοπορείζονται οι σάπιες πόρτες
σε ένα στριγγνό ακομπανιάρισμα
τις ώρες που νυμφεύεται ο αγέρας
και γύρω του χορεύουν οι σκιές.
Απ’ το χορταριασμένο πλατύσκαλο
κάτι κρυφές ματιές
– κλέφτες παλιών εικόνων -δίχως προσκύνημα,
πέταγαν οι διαβάτες.
Την οδυνηρή γαλήνη σου, ακόρεστα
η συκιά ρουφούσε.
Δεν σε αναμνήστηκε κανείς να σε ζητήσει πίσω.
Τρυφερά να μερεμετίσει τις πληγές σου.
Και οι ζωές που έδωσες,
οι ψυχές που φιλοξένησες
αδιάφορα σφυρίζουν.
Κι όμως άτεγκτη στέκεις!
Στο αγνάντεμα της θάλασσας,
στο ζέσταμα του ήλιου
στο ανεμοβρόχι,
που νοτίζει την ψυχή σου.
Στην αιώνια ροή
και στον απόκρυφο των θεμελίων,
χτύπο της καρδιάς σου.
Κατερίνα Ράπτη
Αστάθμητο
Μεγάλωσε πλάι στο νερό.
Το αστάθμητο
έμαθε εκεί
πώς να επιβιώνει.
Το νερό δεν χάθηκε.
Χαμήλωσε.
Ο λόγος κατέβηκε βαθιά,
πήρε αλμύρα,
σκούρυνε,
και σκίασε το ανείπωτο.
Πρόχειρη άμυνα.
μαθημένη
υποχώρηση.
Η επιθυμία
εκπαιδεύτηκε
σε σιωπηλή αντοχή.
Πριν γραφτεί,
η ιστορία της
είχε ήδη ειπωθεί.
Έτοιμες λέξεις
την είχαν
προλάβει.
Την κατέταξαν
σε εκδοχές αποδεκτές.
Κάποτε θέλησε
να εκλύσει κάτι δικό της,
να το αφήσει να βουτήξει
στον θερμό του τόπο.
Φύλαξε τη φωνή της,
να μην εκτεθεί
στα ρεύματα της εποχής.
Γιατί… η ελευθερία
δε σημαίνει πάντα μετακίνηση.
Αλίκη Γκανά
Ο χρόνος γλυκαίνει
Κι ο χρόνος
λαχανιασμένα
κοιτάει πάνω απ’ τον ώμο,
προσπερνάει.
Του γελάω
με μια ενοχή,
σαν από πάντα.
Η σκληράδα του τρυπάει
σαν παγωμένο νερό
σε ευαίσθητα ούλα.
Μου το κρατάει,
για τα λεπτά της απόγνωσης
για τις ώρες της υπομονής
για τα χρόνια που με έχασα.
Μόνο
τη στιγμούλα εκείνη
που η ανάσα σου θα ψιθυρίσει
το όνειρο
για έναν άλλο κόσμο,
στέκεται.
Και μαλακώνει,
όπως το στόμα σου
όταν πλησιάζει το στήθος μου.
Γλυκαίνει ο χρόνος μωρό μου.
Κι εγώ τρέμω
μην το καταλάβει
και μου κακιώσει πάλι.
