Επτά ποιήματα του Ζίβκο Γκροζντάνοσκι (Μτφ. Σοφία Γρηγοριάδου)
Καλλιτέχνες
Σαν να συνέρρευσαν χθες,
ένας θεός ξέρει από πού,
μπήκαν από την πίσω πόρτα
κι έπειτα, σε ομάδες των τριών,
φύτευαν αγριολούλουδα
στο νοικοκυρεμένο μου κήπο.
***
Μια σταγόνα αίμα
Συχνά συμβαίνει το εξής: σχεδόν άθελά μου
θα σκοντάψω, θα γλιστρήσω,
θα χτυπήσω, θα μπλεχτώ.
Ένα μικρό αφιέρωμα στους κλόουν.
Το μεγαλόφωνο γέλιο των άλλων είναι ο μικρός μου θάνατος,
η αμυδρή τους αμηχανία – ηδονή.
Αυτά πάνε πακέτο, να με συγχωρείτε.
Όταν πετύχω καμιά μπανανόφλουδα
(και τα πάντα μπορούν να είναι μια μπανανόφλουδα)
– ω, τι παράλογη έλξη! –
μου αρκεί ένα παιδί εδώ δίπλα
(κι ο καθένας μπορεί να είναι ένα παιδί)
για ν’ αρχίσω να καθαρίζω το λαιμό μου (κοίτα!)
και την επόμενη στιγμή – να ‘μαι, στον αέρα.
Κι εσύ ήδη διακρίνεις τις μελανιές μου.
Εγώ – σαολίν στο ατελείωτο της στιγμής.
Ύστερα: τι κάθαρση αυτός ο ήπιος, περαστικός πόνος.
Τι αναγέννηση αυτό το μικρό τελετουργικό.
Επιτρέψτε μου αυτόν τον ελάχιστο σαδισμό, κυρίες και κύριοι,
σύντομα θα σας περάσει αυτή η εκβιασμένη αμηχανία.
Στο διάολο κάθε στείρα ευγένεια,
κάθε προσποιητή ευπρέπεια,
κάθε παραφουσκωμένη «αξιοπρέπεια»:
ταξίδεψα καιρό,
ταξίδεψα μια αιωνιότητα
ως αυτή τη μικρή παράσταση,
ως αυτή τη σταγόνα αίμα στο γόνατό μου
που ανυπομονεί να τη γλείψω.
***
Νεκρή ανεμογεννήτρια
Η ανεμογεννήτρια στην κορφή
του λόφου στέκει ακίνητη.
Την παρατηρούμε από το λεωφορείο.
Οι συνταξιδιώτες συμφωνούν: καιρό τώρα
έχουν να δουν τόσο λυπηρή εικόνα.
Ρουφά τις κόρες των ματιών μας:
με τα πτερύγιά της απελπιστικά αμετακίνητα,
φρικιαστικά ανέλικτα,
πεισματικά αδιάφορα για τους ανέμους.
Καθώς την προσπερνάμε, αλλάζει
η οπτική μας και για μια στιγμή
μάς δίνεται η εντύπωση ότι κινείται.
***
Είμαι μόνος
Σαν ένα δέντρο ανθισμένο την άνοιξη,
που οι μέλισσες πέταξαν μακριά του
και τώρα στέκει εκεί κάτω,
στη μέση του οργωμένου χωραφιού,
περιμένοντας μόνο
τα παιδιά
να ’ρθουν
να παίξουν.
***
Το όργανό μου καταθέτει εναντίον μου
Ανοίγω το στόμα για να πω κάτι
προς υπεράσπισή μου,
μα το όργανό μου
καταθέτει εναντίον μου.
«Μίλησες πολύ και δυνατά»,
λέει,
«τώρα θα σωπάσεις για λίγο.
Ανήκεις στη γενιά
που θερίζει τους πικρούς καρπούς
των πατεράδων της,
των γενναιόδωρων σπορέων.
Άλλωστε κι εσύ έχεις ακούσει
για τα κατορθώματά τους.
Τώρα σειρά σου να κατορθώσεις κάτι.
Πίστευε στην ευσπλαχνία.
Η Μεγάλη Μητέρα είναι εκεί ψηλά:
θα σε μαζέψει σε μια αγκαλιά
πλατυτέρα των ουρανών.»
***
Ο Άσωτος Υιός
Πατέρα, πατέρα, σου ζητώ: ένα κατσικάκι για τον αδερφό!
Μια ζωή υπακούει, φροντίζει, προσέχει
με ποιον μιλά, ποιον συντρέχει,
Έχει μυαλό. Μυρίζεται τις αναποδιές του δρόμου…
Πατέρα, σε παρακαλώ! Ένα κατσικάκι για τον αδερφό μου!
Εγώ έφαγα με χοίρους, πόρνες, τζογαδόρους
Εκείνος πάντα εδώ, πιστός, πληρώνει επιμελώς τους φόρους.
Πατέρα! Θα με τσακίσει, δώσε ένα κατσικάκι, έστω ένα μικράκι!
Μην τσιγκουνεύεσαι, ο πλούτος σου είναι γνωστός.
Έχεις γη και χρήματα κι ασήμι και χρυσό.
Πατέρα, τι άλλο να πω! Έστω ένα κατσικάκι για τον αδερφό!
***
Προσοχή
Χρειάζεται συνεχώς προσοχή.
Γύρω μας πετούν θαυμαστά έντομα.
Με εύθραυστα φτερά,
που ωστόσο διεισδύουν σε νέες διαστάσεις.
Κάποιοι λένε
πως υπάρχουν ένα εκατομμύριο διακόσιες χιλιάδες
άγνωστα είδη εντόμων.
Χρειάζεται συνεχώς προσοχή.
Τα έμβια όντα απειλούνται με εξαφάνιση.
Γι’ αυτό πρέπει να ανακαλύπτονται νέα.
Σε κάθε περίπτωση, χρειάζεται προσοχή.
Ο Ζίβκο Γκροζντάνοσκι (1986, Κίτσεβο) είναι συγγραφέας, ποιητής, μεταφραστής λογοτεχνίας, επιμελητής εκδόσεων και εν ενεργεία πρόεδρος της Μακεδονικής Εταιρείας Συγγραφέων με έδρα τα Σκόπια . Έχει εκδώσει τέσσερις συλλογές διηγημάτων, τρία μυθιστορήματα (δύο από τα οποία βρέθηκαν στην τελική λίστα για το βραβείο «Μυθιστόρημα της Χρονιάς»), δύο συλλογές ποιημάτων και δύο βραβευμένα παιδικά βιβλία. Έχει επιμεληθεί μια μικρή ανθολογία μικρών διηγημάτων και ποιημάτων δεκατριών συγγραφέων στα μακεδονικά, ελληνικά και αγγλικά («Αν Ήμουν στη Θέση Σου», 2020). Τα μικρά διηγήματά του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από δέκα γλώσσες, ενώ τα μυθιστορήματά του έχουν μεταφραστεί στα ιταλικά και τα βουλγαρικά. Ο Ζίβκο Γκροζντάνοσκι έχει μεταφράσει από τα ιταλικά εννέα βιβλία καθώς και επιλεγμένα ποιήματα από διαφορετικές περιόδους, ενώ στα ιταλικά έχει επιμεληθεί μια συλλογή από το έργο του Βλάντα Ουρόσεβιτς και μεταφράσει μέρος της (τα ποιήματα σε ομοιοκατάληκτα τετράστιχα). Μαζί με τη Σοφία Γρηγοριάδου, έχει μεταφράσει από τα ελληνικά στα μακεδονικά δύο παιδικά βιβλία της Μαρίας Παπαγιάννη. Έχει συμμετάσχει σε λογοτεχνικές φιλοξενίες και σε εκπαιδευτικά προγράμματα στο Σαράγεβο, την Περούτζια, τη Βόρεια Καρολίνα και αλλού. Το 2006 γύρισε ένα μικρό ντοκιμαντέρ στη Μιτρόβιτσα, το οποίο προβλήθηκε την επόμενη χρονιά στο Φεστιβάλ Καννών. Κύρια δραστηριότητα του Ζίβκο είναι η διοργάνωση ενός εργαστηρίου δημιουργικής γραφής αυτοβιογραφικής πρόζας, στο οποίο η συγγραφή συνδέεται με την πνευματικότητα και την ψυχολογία.
