Αφιέρωμα στην 8η Μάρτη: Ηλικία – Φύλο – Λογοτεχνία (6)

Αφιέρωμα στην 8η Μάρτη: Ηλικία – Φύλο – Λογοτεχνία (6)

22η Μάρτη: Γυναίκες επί σκηνής 2: Αναλόγια
Ηλικία – Φύλο – Λογοτεχνία

Σε συνέχεια της δράσης «Γυναίκες επί σκηνής», η ΑΜΚΕ Θράκα, το Δίκτυο Γυναικών Συγγραφέων κατά της Έμφυλης Βίας και των Γυναικοκτονιών «Η Φωνή Της», καθώς και το Δίκτυο Συγγραφέων, διοργανώνουν και φέτος δράση με θέμα «Ηλικία – Φύλο – Λογοτεχνία».

Ο ηλικιακός ρατσισμός (ηλικισμός) στις γυναίκες αναφέρεται στα στερεότυπα (πώς σκεφτόμαστε), στις προκαταλήψεις (πώς νιώθουμε) και στις διακρίσεις (πώς ενεργούμε) απέναντι στις άλλες ή στις εαυτές μας με βάση την ηλικία. Πρόκειται για ένα κοινωνικό φαινόμενο που επηρεάζει το λογοτεχνικό πεδίο, ειδικά σε συσχέτιση με το φύλο, στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι έννοιες (του τι θεωρείται) «γνωστή / επιδραστική συγγράφισσα», «διεθνούς εμβέλειας / θεμάτων» και «εντός κανόνα / με ποιοτικό έργο».

Εκτός από τα στερεότυπα των φύλων και την οικονομική ανισότητα, ένας από τους κύριους μηχανισμούς αποκλεισμού των γυναικών από τη λογοτεχνία είναι η ηλικία. Ενώ οι νέες γυναίκες συχνά πατρονάρονται, παιδικοποιούνται ή αντικειμενοποιούνται, οι μεγαλύτερες γυναίκες συχνά δεν περιλαμβάνονται ή παραβλέπονται, τα αισθητικά τους επιτεύγματα και οι επιρροές τους ελαχιστοποιούνται, οι προοπτικές τους περιθωριοποιούνται, η παρουσία τους μειώνεται σε κάθε επίπεδο σε σύγκριση με τους άνδρες ομόλογούς τους.

Οι «Γυναίκες επί σκηνής» με αφορμή την 8η Μάρτη ετοίμασαν ένα ειδικό αφιέρωμα σε δύο πράξεις:

Πράξη πρώτη: Το διαδικτυακό περιοδικό Θράκα έχει συγκεντρώσει σε ένα ειδικό αφιέρωμα, κείμενα που μιλούν για τον ηλικιακό ρατσισμό σε σχέση με το φύλο και τη λογοτεχνία. Το αφιέρωμα χωρίζεται μέρη που δημοσιεύτηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του Φεβρουαρίου και η δημοσίευσή τους θα συνεχιστεί ως το τέλος του Μαρτίου.

Πράξη δεύτερη: Πραγματοποίηση εκδήλωσης στις 8 Μάρτη με αναγνώσεις, ομιλίες από καλεσμένες και ειδικούς, καθώς και συζήτηση με το κοινό.

Αφότου πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση της 8ης Μαρτίου, σειρά έχει επίσης μια ειδική εκδήλωση με θεατρικά Αναλόγια στο Αλτάι, στις 22 Μαρτίου στις 19:00. Συμμετέχουσες: Μαρία Κανδυλιώτη, Στρατονίκη Ζαρμποζάνη, Δημήτρης Φούτσιας, Amélie Hamlet Medusa, Μαρία Σκαφιδά, Αναστασία Καραογλάνη, Ειρήνη Νομικού και Ελένη Γούλα. Τον συντονισμό της εκδήλωσης έχει αναλάβει η Πέννυ Μηλιά.

Όπως και στην εκδήλωση της 8ης Μαρτίου, θα υπάρχει αλληλέγγυο παζάρι βιβλίων, με το 50% των εσόδων να προσφέρεται στο καταφύγιο για κακοποιημένες γυναίκες που λειτουργεί το Ελληνικό Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης. Με την παρουσία και τη στήριξή σας, ενισχύουμε μαζί αυτό το πολύτιμο έργο.

Ως αυτή τη στιγμή, έχουμε δημοσιεύσει: πρώτο άρθρο (έργα των: Δέσποινα Γερασιμίδου, Δώρα Κασκάλη, Ελένη Μπουκαούρη και Έφη Ζωγράφου) το δεύτερο άρθρο (έργα των: Ανδρονίκη Τασιούλa, Μαρκία Λιάπη, Ασημίνα Ξηρογιάννη, Αγγελική Κουρμουλάκη, Μακλένα Νίκα, Εύη Γκενούδη, Λεμονιά – Μόνικα Αβαγιάννη, Κατερίνα Ράπτη, Αλίκη Γκανά), το τρίτο άρθρο, (έργα των: Εύα Στάμου, Κατερίνα Καπερναράκου, Μυρτώ Χμιελέφσκι, Γιούλη Βολανάκη, Δήμητρα Κυριακοπούλου, Στρατονίκη Ζαρμποζάνη), το τέταρτο άρθρο (έργα των: Αλέκα Πλακονούρη, Αντιγόνη Πανταζή, Ειρήνη Νομικού, Όλγα Μπακοπούλου, Βασιλική Παππά), και το πέμπτο άρθρο (έργα των: Μαρία Κανδυλιώτη, Δημήτρης Φούτσιας, Amélie Hamlet Medusa, Μαρία Σκαφιδά, Αναστασία Καραογλάνη, Ελένη Γούλα, Μαρία (Μαρίζα) Τζούνη).

Στο νέο μας άρθρο σας παρουσιάζουμε έργα των: Ελένη Αλεξίου – Αναστασία Γκίτση, Αριάδνη Καλοκύρη – Κατερίνα Μαρδακιούπη, Κατερίνα Γκιουλέκα, Σοφία Γουργουλιάνη, παναγιώτης σ. αντωνιάδης, Φιλία Κανελλοπούλου, Μάνια Μεζίτη, Κατερίνα Λιάτζουρα, Ελευθερία Ζέλκα, Σωτηρία Τσιάκα, Ελένη Γαλάνη, Ειρήνη Σκούρα.

Επιμελήτριες του αφιερώματος: Marija Dejanović, Πέννυ Μηλιά.

Οργανωτική ομάδα συνεργασίας: Marija Dejanović, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Πέννυ Μηλιά, Ευσταθία Π.

***

Ελένη Αλεξίου-Αναστασία Γκίτση: συνδιαλεγόμενες

εν-τυχίζομαι*

Πιάσαμε μολύβι και χαρτί χωρίς προηγούμενη συνεννόηση αλλά με κοινή αφετηρία, κοινές εμπειρίες ίσως, και μετουσιώσαμε την πρώτη ύλη του βιώματος σε ποίημα. Ο νοερός διάλογος μέσω των στίχων μας δεν έχει στόχο να εξαντλήσει το θέμα προς συζήτηση, αλλά μόνο να αναδείξει πώς δύο νέες ποιήτριες με παρόμοια διαδρομή (εργασία στην εκπαίδευση, καλλιτεχνική δράση, μητρότητα,) αναγιγνώσκουν- ερμηνεύουν- αναδεικνύουν το θέμα των στερεότυπων φύλου και ηλικίας στη ζωή και τη γραφή.

εν-τυχίζομαι

μπαινοβγαίνουν οι άνθρωποι/ φαντάσματα σε όλα/ τα δωμάτια/ χρησιμοποιούν τις/ πετσέτες / τις βρύσες/ τους τέσσερις τοίχους/ εμένα/ χτισμένη μέσα τους/ οι άνθρωποί μου/ με ανοίγουν και με κλείνουν/ ενόσω/ Καρλ και Ζίγκμουντ/ σφυρίζουν ανέμελα/ ποιήματα καβαφικά/ ενόσω/ γκρεμίζω παράθυρα/ ψάχνοντας εξόδους

Υπάρχουν δύο είδη ορισμών. Οι αναλυτικοί που παριστάνουν την ουσία μιας έννοιας εκθέτοντας τα γνωρίσματα που αυτή περιέχει και οι συνθετικοί ή γενετικοί που περιγράφουν την διαδικασία γέννησης μιας έννοιας/ ενός πράγματος από τα αναγκαία και ουσιώδη συστατικά του μέρη. Στην περίπτωση του ποιήματος της Αναστασίας Γκίτση ο εν_τυχισμός που υφίσταται το ποιητικό υποκείμενο μπορεί να θεωρηθεί ένας έμμεσος, μεταφορικά δοσμένος αναλυτικός ορισμός που παριστάνει ποιητικά τα στερεότυπα και δη εκείνο που οι άλλοι περιμένουν από εμάς να πράξουμε.

Μια γυναίκα αισθάνεται χτισμένη μέσα σε ανθρώπους που την μεταχειρίζονται όπως τις πετσέτες τους, τις βρύσες, τους τοίχους, με άλλα λόγια βάσει καθορισμένων μοτίβων, οδηγιών, λειτουργιών, συνηθειών. Θα μπορούσε να αφορά μια νέα γυναίκα δημιουργό αυτή η συνθήκη; Με άλλα λόγια, μπορούμε να ανιχνεύσουμε βιωματικές καταβολές της ποιήτριας που ενδεχομένως -και πολύ πιθανόν- αφορούν κι άλλες ομότεχνες; Προσωπικά πάντα τοποθετούμενη αλλά χωρίς να θεωρώ τον εαυτό μου εξαίρεση, πιστεύω ότι ναι. Μπορούμε, δηλαδή, να διαβάσουμε το ποίημα ως καταγγελία για εκείνους τους κύκλους που φανερά ή αφανέρωτα, στοχευμένα ή όχι, άμεσα ή έμμεσα επηρεάζουν/καθορίζουν/κατευθύνουν τη γραφή νέων καλλιτέχνιδων. Αλλιώς τι ρόλο έχουν στο ποίημα οι Καρλ και Ζίγκμουντ, επιστήμονες μιας άλλης γενιάς, άνδρες μιας άλλης εποχής, εκπρόσωποι μιας άλλης φιλοσοφίας “να σφυρίζουν ανέμελα ποιήματα καβαφικά;”. Και πώς αλλιώς να εκφράσει η “χτισμένη” ποιήτρια την ανάγκη να αποδεσμευθεί από υποδείξεις, προσεγγίσεις, ερμηνείες, καλούπια εν ολίγοις που την περιορίζουν;

Οι τελευταίοι στίχοι “γκρεμίζω παράθυρα/ ψάχνοντας εξόδους” υπογραμμίζουν το επείγον της ελεύθερης θέασης των πραγμάτων μακριά από εμπόδια που άλλοι ορθώνουν μπροστά της/μας.

Ελένη Αλεξίου

Τα όνειρά της**

Ανοίξαμε το laptop και πληκτρολογήσαμε όσα εμφιλοχωρούν στο πίσω μέρος της γλώσσας και συνωστίζονται στα δόντια, χωρίς προηγούμενη συνεννόηση αλλά με κοινό ποιητικό φλέγμα, να δούμε το ποίημα αλλιώς. Ο νοερός διάλογος μέσω των στίχων μας δεν έχει συγκεκριμένο στόχο· είναι ένας in Progress βηματισμός σε δωμάτιο αχαρτογράφητο, στο οποίο μπαίνουμε φοβούμενες να ψηλαφίσουμε τα γκρεμίσματα, αλλά και με πείσμα να τα κατανοήσουμε.

Τα όνειρά της

Τα όνειρά της/ δύσκολα μωρά/ την ξενυχτούν τα βράδια/ αποκοιμιούνται νηστικά στο στήθος/ γάλα δεν έχει/ κάθε τρεις ώρες/ ρουφούν το αίμα της/ όταν την πιουν ολόκληρη/ θα μπουν σε μια φουσκίτσα/ θα πάρουν όψη/ βάτραχου ψαριού/ πριν προλάβει να τα διηγηθεί/ θα τα ’χει κιόλας ξεχάσει.

Το ποίημα “Τα όνειρά της” της Ελένης Αλεξίου σκιαγραφεί τη μητρότητα ως σχέση εξουθενωτική, σχεδόν αιμοβόρα. Η αντι-αφήγηση της ποιήτριας προσκρούει στη χρόνια πολιτισμική αφήγηση της ωραιοποιημένης, σχεδόν αγιοποιημένης μητρότητας, που επιμελώς κρύβει βασικά της συμφραζόμενα, τέτοια όπως εξάντληση, απώλεια χρόνου και εαυτού, συναισθηματική αναταραχή. Συνθήκες που εν ολίγοις θα λέγαμε πώς μεταλλάσσουν τη γυναικεία ζωή και το σώμα, σε πεδίο εξάντλησης έτσι ώστε η (και κάθε) συγγραφέας να εμφανίζεται ήδη ως φερόμενη μητέρα, ως φερόμενη εξομολόγηση, ως σώμα που “αφηγείται τον εαυτό του” κι όχι ως έργο που διεκδικεί το κέντρο.

Ακόμη και όταν μιλά για αίμα, ωράρια, στέρηση, το βλέμμα του κοινού -ή της κριτικής- τείνει να την ακούει ως προσωπική ιστορία, όχι ως αισθητική πρόταση. Η μητρότητα, εδώ, δεν λειτουργεί μόνο ως θεματικός πυρήνας αλλά και ως φίλτρο πρόσληψης, εν ολίγοις μια γυναίκα που γράφει για το σώμα συχνά αντιμετωπίζεται σαν να οφείλει να εξηγεί το σώμα της, να το νομιμοποιεί, να το μετατρέπει σε βιογραφική αφήγηση αντί σε έργο.

Η καταληκτική δε φράση “πριν προλάβει να τα διηγηθεί/ θα τα ’χει κιόλας ξεχάσει” κλείνει έναν κύκλο όπου η γλώσσα δεν υστερεί από φαντασία αλλά από χώρο, εξηγούμαι… η αφήγηση διακόπτεται από την κούραση και το εξαντλητικό ωράριο, πριν ακόμη προλάβει να γίνει λόγος.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο κοφτερό σημείο του ποιήματος, το ότι δεν περιγράφει απλώς τη μητρότητα, αλλά τον τρόπο που ο χρόνος της φροντίδας καταπίνει τον χρόνο της αφήγησης. Τα όνειρα, δύσκολα μωρά, ζητούν σώμα και ωράριο, κι όταν έρθει η στιγμή του λόγου, έχει ήδη πέσει η αυλαία της λήθης. Έτσι, το “Τα όνειρά της” μας αφήνει μπροστά σε μια σιωπή που δεν είναι έλλειψη, αλλά αποτέλεσμα συνθηκών και, ακριβώς γι’ αυτό, μια σιωπή που αξίζει να ακουστεί.

Αναστασία Γκίτση

* “εν_τυχίζομαι” της Αναστασίας Γκίτση, από την ποιητική συλλογή Ό,τι λύπει συναρμολογείται, τοπιογραφίες, εκδ. Σαιξπηρικόν, Θεσσαλονίκη 2023.

** “Τα όνειρά της” της Ελένης Αλεξίου, από την ποιητική συλλογή Ποιήματα που γράψαμε μαζί, εκδ. Μελάνι, Αθήνα 2015.

 

Αριάδνη Καλοκύρη – Κατερίνα Μαρδακιούπη

δια / περατές
(σκιές σε μορφή διαλόγου)

Ι.

είμαι 10
κρατιέμαι απ’ τα μαλλιά κι ανεβαίνω
έξω απ’ το νερό ο κύκλος
είναι γεμάτος γυναίκες
με πολλά υποσχόμενα σχήματα

γίνομαι ξαφνικά 80
δεν γνωρίζω αν μετά κάτι
σκορπισμένη παρατηρώ
μικρά ζώα και κλαδιά
απ’ τα μάτια μου βγαίνουν

μια καρδιά
με σκιές χίλιες
στις όχθες ανάμεσα

Κατερίνα Μαρδακιούπη

ΙΙ.

Τα αδιαφανή εμπόδια
στιβαρά και πολύτιμα
διακόπτουν
την πορεία του φωτός –
στην περιοχή πίσω από αυτά σχηματίζεται η σκιά.

Δέκα γυναίκες
/ χωρίς τη διάθλαση της ηλικίας /
γίνονται διαπερατές

επιτρέποντας
το πέρασμα της ακτίνας
/ ακτίνα φωνή / ακτίνα λέξη /

καταργώντας
ισότροπα και οριστικά
τις διάχυτες σκιές.

Αριάδνη Καλοκύρη

 

διαπερατές (με σειρά εμφάνισης)

Κατερίνα Μαρδακιούπη
Μαρία Λάζαρη
Κατερίνα Κυριακού
Αντιγόνη Γύρα
Ανούς Πολενάκη
Μένη Στρογγύλη
Μαρία Μαϊστρέλλο
Αριάδνη Καλοκύρη
Φάνια Χρηστίδη
Ρόζα Παπαδάκη

ευχαριστούμε πολύ τον Κινητήρα ΧΘ και το Mammot

δημιουργία βίντεο: Αριάδνη Καλοκύρη & Κατερίνα Μαρδακιούπη
αστροφωτογραφία: Βαγγέλης Παπαδάκης

ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΙ ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ:

ΕΠΤΑ ΧΡΟΝΙΑ, Κοραλία Ανδρειάδη Θεοτοκά
ΑΤΙΤΛΟ, Λίνα Καραμπά Γαλάνη (συλλογή Άλφα)
ΠΕΤΡΩΜΕΝΟ, Βικτωρία Θεοδώρου
ΑΤΙΤΛΟ, Χρύσα Προκοπάκη (συλλογή Ο χλωρός παράδεισος)
ΑΡΠΑΓΗ, Νανά Ησαΐα
ΗΔΥΠΑΘΕΙΑ, Ζωή Καρέλλη
ΚΥΚΛΙΚΟ, Μελισσάνθη
Ο ΠΡΟΛΟΓΟΣ, Γιολάντα Πέγκλη
ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ, Ανθούλα Σταθοπούλου Βαφοπούλου
ΤΟΣΟ ΜΟΝΑΧΑ, Σοφία Μαυροειδή Παπαδάκη

 

Κατερίνα Γκιουλέκα
1
Ω(γ)ραία ωδή 

Η ηλικία μετριέται με την πείνα και τη χόρταση
ζυγίζεται στο καντάρι της ανησυχίας
ώριμη σε κοιτάζει με το τρίτο μάτι της γνώσης
φωλιάζει στις πτυχές των ρυτίδων
από κει ψιθυρίζοντας τα ξόρκια του άλλοτε
αναπαύεται στο βλέμμα των παιδιών
γελάει με τον εαυτό της και τα κισμέτ
σπουδάζει στο φροντιστήριο της μνήμης
ασκείται ήπια στους χρόνους του μέλλοντος
χουχουλιάζει στα νιάτα
απολαμβάνει την όψιμη ακαρπία του σώματος
αδράχνει στον αέρα -προτού την πλήξει-
το καμουτσίκι της ταπείνωσης
μακραίνει διαγωνίως βυθίζοντας βαριά
τη μια πλευρά κατά το βάθος δίχως να επιμένει
να επιμηκύνει την άλλη ψηλά
διάπλατα ανοίγει το κορμί στα άλγη του
δεν αποφεύγει την οθόνη του καθρέφτη
από αυτήν στέλνει τα sms στους νεκρούς της
θεραπεύει φροντίζει συγχωρεί
ξέρει να περιμένει
δεν αμελεί ν’ αγαπά

2

Ο δωδεκάλογος της ΩΡ.ΓΥ.Σ.
(ΩΡιμης ΓΥναίκας Συγράφισσας)

1. Κάθε ώριμη ή και ηλικιωμένη γυναίκα δικαιούται να γράφει, ακόμα κι αν μόλις τώρα ξεκινά. (Δεν ζητά την άδεια κανενός).

2. Το να είναι μια γυναίκα ώριμης ηλικίας και να γράφει δεν καθορίζει το αν (ούτε αποκλείει το να) το κάνει με υψηλή λογοτεχνική ποιότητα ή όχι.

3. Τα παραπάνω δεν ισχύουν αλλιώς για τα άτομα που δεν υπέχουν τη γυναικεία θέση.

4. Οι ώριμες συγγράφισσες  και λογοτέχνιδες δικαιούνται ίση ορατότητα με συνομίληκους άνδρες συγγραφείς, αλλά και με τους νεότερους συγγραφείς και λογοτέχνες ανεξαρτήτως φύλου.

5. Η θεματολογία, η θέση θέασης και σχολιασμού, η γλώσσα, η μορφή, το ύφος και οι ιεραρχήσεις στα γραπτά τους δεν κρίνονται από ήδη κατειλημμένες θέσεις αξιολόγησης αλλά παραμένουν ρευστά σε δυνατότητες και αναμετρούμενα κατά την ανάγνωση με κλασσικά και σύγχρονα επιτεύγματα στο πεδίο της γραφής, ανεξαρτήτως έμφυλων προσδιορισμών ή ηλικιακών φραγμών. Δεν αποκλείεται μάλιστα να διαπνέονται από πνεύμα ανανέωσης και να κομίζουν γόνιμο, ριζοσπαστικό, ή και πλήρως ανατρεπτικό λόγο κι αυτό δεν μπορεί να κριθεί εκτός του πεδίου ανάγνωσης, μελέτης και απόλαυσης των ίδιων των κειμένων.

6. Την αξία του ως λογοτέχνη κάθε άτομο την κερδίζει με το έργο του, φτάνει το πεδίο να μην είναι στημένο και να μην υπάρχει προκατάληψη.

7. Η προκατάληψη νοείται ως χρονοσυναρτημένη και ήδη παγιωμένη κοινωνική κατασκευή, σε μεγάλο βαθμό στοχοθετημένη και συνειδητή, η οποία οδηγεί σε διακρίσεις, ωστόσο υπάρχει και η πλευρά της μη συνειδητής (ασυνείδητης) προκατάληψης, διαμορφωμένης  σε επίπεδο ψυχικό, της οποίας ο περιορισμός και τελικά ο αποκλεισμός προϋποθέτει βαθιά γνώση του εαυτού. Σε αυτό το επίπεδο μπορεί να υπάρξει αμφίδρομη προκατάληψη από ωριμότερα προς νεαρότερα άτομα και τούμπαλιν. Είναι γόνιμο να υπάρχει η επίγνωση αυτής της παραμέτρου ως συμπλεγματικής στάσης.

8. [Οι ηλικιακά ώριμοι και ώριμες λογοτέχνες και λογοτέχνιδες δεν μπορεί να επιτρέπεται να επιβάλουν σε κανένα χώρο το να γίνονται αποδεκτοί/ -ές (με το έργο τους) μόνο σε βάση διακαιωματισμού (βλέπε (6) – η αποδοχή αποτελεί διακύβευμα)].

9. [Ομοίως τα νεότερα άτομα δεν μπορεί να “υποχρεώνονται” να υποδέχονται στους κόλπους των συναναστροφών τους τα ωριμότερα σε ηλικία, εφ’ όσον δεν προκύπτει μια αμφίπλευρη εκτίμηση και αποδοχή. Τα (8) και (9) ισχύουν αμφίδρομα για τους νέους, όσους προσπαθούν να εισέλθουν σε ήδη διαμορφωμένους πνευματικούς χώρους από μεγαλύτερα σε ηλικία άτομα. Καθοριστικό παράγοντα αποτελεί πάγια το ειδικό βάρος των ίδιων των κειμένων και η ιδιοπρόσωπη αύρα που αυτά διαμορφώνουν.]

10. [Η ανταλλαγή στο πεδίο της γραφής μεταξύ των γενεών μπορεί να είναι πηγή πνευματικού πλούτου και λογοτεχνικής απόλαυσης, αλλά είναι συγχρόνως γεγονός, ότι κάθε γενιά και ηλικιακή ομάδα διατηρεί και καλλιεργεί το δικό της βλέμμα στα πράγματα με τα όρια ρευστά και εξελισσόμενα. Συμβαίνει επομένως και δεν μπορεί να σχολιάζεται δυσμενώς να προκύπτουν και ομάδες, κατά περίπτωση “κλειστές” με στόχο να προσδιορίσουν ακριβέστερα το στίγμα τους και να βρουν ή να δυναμώσουν τη φωνή τους.]

11. Η λογοτεχνία συμβαίνει να χρησιμοποιείται στην κοινωνική σκηνή ως πεδίο εξουσιασμού και παρενόχλησης άρα και συνεχών σκληρών διεκδικήσεων άρσης τους.

12. Οι ώριμες (σε ηλικία) λογοτέχνιδες στον καιρό μας κερδίζουν με σκληρή δουλειά, αυτεπίγνωση, αξιοπρέπεια και σταθερή επιμονή τη θέση που δικαιούνται στον στίβο των πολιτιστικών στο πλευρό των νέων γυναικών.

Το ποτάμι δε γυρίζει πίσω.

 

Σοφία Γουργουλιάνη
Αν είμαι

Τη μέρα που γέννησα, το στέρνο της μάνας μου γέμισε χαρακιές.
Κοιμήθηκε όμως δίπλα μου.

Αν είσαι η μάνα μου, σου χρωστάω τα χρώματα.
Αν είμαι η μάνα σου, σου χρωστάω τη ζέστη του Αυγούστου, τα ροδάκινα και τα σταφύλια.

Αν είσαι η μάνα μου, φοβάμαι να ρωτήσω το chatgpt αν σ’ αγαπώ αρκετά και πότε θα πεθάνεις.
Αν είμαι η μάνα σου, φοβάμαι να ρωτήσω το chatgpt αν σ’ αγαπώ αρκετά και πότε θα πεθάνω.

Η κόρη μου όταν νυστάζει δεν μπορεί να κοιμηθεί.
Λένε ότι ο ύπνος σε κρατάει νέα.
Η κόρη μου είναι 5 μηνών.

Αν έχεις τ’ όνομα της γιαγιάς σου, μια γάτα πεινάει έξω απ’ το παράθυρο σου. Την ταϊζεις μανέστρα με μοσχαράκι. Κοκκινιστό.

Αν έχω τ’ όνομα της γιαγιάς μου, λέω το σουβλάκι σουφλάκι κι έχω το γονίδιο του διαβήτη.

Το σώμα της δεν στάζει πια αίμα.
Της μοιάζω στα σημεία που ποτέ δε διάλεξα.
Αμυγδαλωτά μάτια κι ο μπαμπάς μας αγαπάει.
Ακόμα φυτρώνω μέσα της.
Είναι εκεί όταν κλείνω τα μάτια μου.
Μάλλον είμαι πια εκείνη.
Το ξέρω γιατί η κόρη μου, όταν τη βλέπει, γελάει.

Η μήτρα μου κι η μήτρα της εντός της, βόμβος, χαμόγελο, πείνα.
Η μήτρα σου κι η μήτρα μου εντός μου, βόμβος, χαμόγελο, πείνα.

Τη συγχωρείς που βλέπει τη ζωή της να φεύγει μέσα από άδεια ποτήρια μπύρας. Είναι ευτυχισμένη.

Σε συγχωρώ που φοβάμαι τη σοκολάτα, την αλλαγή, την κρύα θάλασσα. Έχω γίνει μάνα.

Θα με συγχωρέσεις που όταν σου αφιερώνω ποίηματα , όταν τρώω σουβλάκι χοιρινό κι όταν έχω οργασμό παύω να σε σκέφτομαι; Σου αρέσει να πετάς.

 

παναγιώτης σ. αντωνιάδης
μ ö b i u s    s t r i π

 When you see me sitting quietly,
Like a sack left on the shelf,
Don’t think I need your chattering.
I’m listening to myself.

“On Aging”, Maya Angelou, 1978

ήταν στα χέρια της το δέρμα τόσο διάφανο—δεν είχε σχεδόν ψυχή
δεν είχε ούτε μέσα ούτε έξω αυτή—σου ξεγλιστρούσε
ήταν μια συνεχής λωρίδα χαρτί που γυρίστηκε με το δάχτυλο
στην μια μόνο της άκρη και κολλήθηκε πάνω στην άλλη με σάλιο·
απ’ όπου κι αν έπιανες να την διανύσεις
στην ίδια πλευρά θα κατέληγες—τα μάτια σου πάντα θα ξεγελούσε

χωρίς να την ρωτήσεις σου έλεγε τα πάντα,
γι’ αυτήν, για τους άλλους, για τον κόσμο·
δεν υπήρχε εαυτή για να τα κρατήσει μέσα της,
μα δεν υπήρχαν και οι άλλοι για να ντραπεί ή να ζηλέψει,
και τον κόσμο ποτέ δεν περιέγραφε με λέξεις μεγάλες
γιατί όλα, μαζί κι αυτήν, είχαν από τα ονόματα
μονάχα εκείνα που μπορούσε να προφέρει καμιά με τα μάτια κλειστά
δείχνοντάς τα συλλαβιστά με το δάχτυλο

οι ήχοι με τις λέξεις τους με τα πράγματα και τις έννοιες τους
σχημάτιζαν πτυχώσεις που την περιέκλειαν σε αναδιπλούμενες εκφάνσεις,
σαν κάτι σπλαχνικό που άχνιζε σχεδόν όταν το εξέταζες προσεχτικά,
πάλλονταν ανεπαίσθητα στον σφυγμό της γης
και επέστρεφε αντηχώντας στο σώμα διαφορετικό
λες και κάτι που μόνο σαν ελευσόμενο τολμούσε
να πλησιάσει τα χείλη της όταν έγραφε
και έμενε με τη ψυχή της να ανοιγοκλείνει πεινασμένη
σαν στόμα ψαριού έξω από το νερό μπροστά στο λευκό

ήταν μισή δέντρο, μισή άνθρωπος
και το καταλάβαινε καμιά αμέσως γιατί ήταν σαν να ήξερε από πάντα
πως να μεταφυτεύει τις γόνιμες λέξεις σε άλλες εύκρατες φράσεις,
πως να έχει εμπιστοσύνη στα ριζώματα των συνηχήσεων μεταξύ των σωμάτων
όταν φυλλορροούν τα νοήματα στον συρφετό του χρόνου,
κι αν την ρωτούσες καμιά φορά πως έμαθε τη ζωή της να γράφει παρατακτικά
θα σου απαντούσε πως ό,τι ήξερε, της το ΄μαθε το δάσος

και εγώ σε ένα δάσος την φαντάζομαι
κάθε φορά που έρχονται τα χέρια της στο μυαλό μου
και μου φέρνουν στις χούφτες την θύμησή της,
εκεί, να μαντεύει τον χώρο από τους ήχους του
και να μετρά την ώρα από τις σκιές των κλαδιών,
να ξεδιψά την μοναξιά της στην συντροφιά των ζώων
και να περπατά μόλις ελαφροπατητά
ανάμεσα στα αειθαλή σαν γάτα
πάνω στις παλιές της πατημασιές

 

Φιλία Κανελλοπούλου
ΚΑΜΙΑ ΕΝΤΥΠΩΣΗ II (Αδημοσίευτο)

Στις φίλες μου

“A word after a word after a word, is power.”
“Men are afraid that women will laugh at them. Women are afraid that men will kill them.” “Better never means better for everyone… It always means worse, for some.”

Margaret Atwood
Αν ξαφνικά,
ανοίξει τώρα εδώ, όπως περπατώ
μια αποχέτευση
και λουστώ στο σκατό
δεν θα μου κάνει καμία εντύπωση
όπως εντύπωση δεν θα μου κάνει,
αν κάποιος τώρα εδώ,
περπατώντας δίπλα μου,
με σπρώξει και πέσω απ’  το πεζοδρόμιο
διαολοστέλνοντάς με
το αφεντικό
αν λιγάκι μ’ ακουμπήσει την ώρα που σερβίρω
αν ένας ταξιτζής σταματήσει δίπλα μου, την νύχτα,
στο Μεταξουργείο ας πούμε
χωρίς καν να του ‘χω κάνει το νόημα εγώ ζητώντας του την κούρσα,
κι αρχίσει αυτός,
από μόνος του
να μου λέει ότι είμαι πουτάνα
κι άλλα πράγματα
για το μουνί μου
και πως το χρησιμοποιώ
σαν ένας “φίλος” μου παλιός
που μ’ είχε διαβάλλει
εμένα και “κάτι άλλες” που “ χρησιμοποιούσανε το φύλο τους”
κι άξιζαν όσα πάθανε
γιατί
“τρίβονταν σε γέρους για να τις κερνάνε”
το έθεσε έτσι πειθαρχικά “βίζιτες”
σε μια γνωστή μας -κι όχι μόνο
τους πετύχαμε και στην πορεία
κατά της κακοποίησης των γυναικών
τι θλιβερά αστείο
δεν μου έκανε καμία εντύπωση
έλεγε αυτός τρελές, απαίδευτες κι άβουλες γυναικούλες
και κάθονταν γυναίκες και τον άκουγαν με σεβασμό
μία σπουδαία καλλιτέχνιδα εντός του σωματείου
είπε “δεν γράφουνε σωστά αυτές με
όρους φεμινιστικούς,
το κάλεσμα και τις καταγγελίες”
κι ο κύριος τσαντίλας από δίπλα να σιγοντάρει σε κάποιο ημιδημόσιο ΔΣ
“αυτός είναι φίλος της πως είναι δυνατόν να την παρενοχλήσει;”
ευτυχώς να λέμε που τα πρακτικά καταγράφονται
το έμαθαν,
οι μέδουσες, οι καταλήψεις, τα κουήρια
κι όλα τα άτομα κι οι οργανώσεις που το παλεύουν σθεναρά στις αίθουσες δικαστηρίων
-βαθύ ευγνωμονώ για την καταγωγή, την τάξη και τις επιλογές μου –
άλλοι στο 90 γυρίσανε την πλάτη
– κατερινάκι ήσουν πάντα καιροσκόπος –
κι έβαλαν πλάτη για κάποιους να ξανακάνουνε τα ίδια
να παίζουνε στα θέατρα με κάποιες
«αυτές δεν είναι σαν τις άλλες»
οργανωμένες
λοιπόν
δεν θα μου κάνει καμία εντύπωση
αν λένε οι γείτονες σιγά τη μεγαλοκοπέλα
αν κάποιος νοικοκύρης με πορτμπεμπέ στο πίσω κάθισμα
χαράματα μ’ ακολουθεί σε κάποια λεωφόρο
στην Αγίου Κωνσταντίνου για παράδειγμα
και μου ζητάει
να με γυρίσει σπίτι μου επειδή, λέει,
είμαι πολύ μικρή να περπατώ τόσο αργά
δεν θα μου κάνει καμία εντύπωση,
αν έστω εγώ τους καταγγείλω
κι οι μπάτσοι πουν, γελώντας,
«Υπερβάλλετε»
και ο πατέρας μου θυμώσει με τους άλλους άντρες
που τόλμησαν
να με πειράξουν
κι η μάνα μου, μου πει, κι εσύ τι ήθελες
τέτοια ώρα μόνη σου στο δρόμο, να κυκλοφορείς
πάντα με ένα αγόρι,
δουλειά είν’ αυτή που κάνεις
μην απορείς
που δεν θα μου έκανε καμία εντύπωση
αν το καλό παιδί, ένας καθηγητής μου,
κάποιος μακρινός ή κοντινός μου συγγενής
ή καταξιωμένος
ένας γέρος, ένας πολύ μικρός
ένας χωριάτης ή ένας σαλονάτος
κάποιός γνωστός μου ή άγνωστος
ένας απλός περαστικός
πίσω μου σταματούσε
και μέρα μεσημέρι
μου έκλεινε τα μάτια
μου έκλεινε το στόμα
μου έσκιζε το ρούχο
κι ορμούσε
πάνω μου,
αν κάτω
μ’ έριχνε, σε κάποιο δρόμο κεντρικό
χτυπούσε την κοιλιά μου
και μου χώνε τα χέρια τα δικά του
και άλλα χέρια
άλλων
και μ’ έφτυνε μετά
και μ’ έσφαζε μετά
και μ’ άφηνε εκεί χάμω
σ’ όλο τον κόσμο σας
μπροστά
και μέρα μεσημέρι
να με κοιτούν χωρίς
ο βιασμός μου να τους κάνει
καμία εντύπωση
και όλοι τους κατόπιν εάν αναφωνούσαν
τι κρίμα που τόλμησαν να την πειράξουν,
τόσο μικρή,
ή μεγαλοκοπέλα
τι ήθελε κι αυτή μόνη της στο δρόμο
να κυκλοφορεί
χωρίς ούτε ένα αγόρι
ανύπαντρη θα ήταν
καλά γονείς δεν είχε
ρούχο ήταν αυτό
δουλειά είν’ αυτή που κάνει
στόμα δεν είχε να φωνάξει
δεν την ακούσαμε
δεν προλαβαίναμε
γιατί δεν τους κατήγγειλε
αυτός καλό παιδί
αυτή μάλλον κάτι θα του ’κανε
όλα αυτά
είναι λόγια δικά σας
που ήδη έχω ακούσει
κι έτσι
δε μου κάνουν πια
καμία εντύπωση

 

Μάνια Μεζίτη
Η σιωπή είναι ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος για να διατηρείται η ειρήνη στο δωμάτιο

Τρία τέσσερα σκαλιά έπρεπε ν’ ανέβει όλα κι όλα·
κάποιος που στέκεται ψηλότερα
της εξηγεί πώς ανεβαίνουν
μα το ξέρω, δεν θέλω βοήθεια. Βάζω
πρώτα το ένα πόδι… Ένας άλλος κατεβαίνει
απελπισμένος —τι θες εσύ εδώ;—
για κείνον δεν υπάρχει πιο πάνω
Ο πρώτος συνεχίζει να εξηγεί
τον παρακάμπτει με χίλια ζόρια κι ανεβαίνει
(γράφω κοινότοπα
αδύνατον να μη μ’ αφήσει
να προχωρήσω)
Μπαίνει στην αίθουσα και βλέπει
κάτι τύπους σαν εκείνους στο υπόγειο
του Ιντερκοντινένταλ
που την εξέταζαν για τη Saudi Arabia·
μια επιτροπή από μουστακαλήδες μπέηδες
κράταγαν κομπολόγια και στάθμιζαν
τις απαντήσεις
Είχε αδυνατίσει. Δεν φοβόταν
Τη ζύγισαν, τη μέτρησαν. Τη ρώτησαν
για τη θέση των πουλιών με κλειστά φτερά
Απέναντί τους ένα σωρό φοβισμένα κούρνιαζαν
Σκαλιά δεν υπήρχαν. Μόνο κρεβάτια

 

Κατερίνα Λιάτζουρα
Διάφανες φλέβες

Στέκεται προς στο φως του απογεύματος στραμμένη
σαν να το κρατά στην λεπτεπίλεπτη αγκαλιά της
εγκλωβισμένο σε ένα ολόγραμμα ποιητικό.
Το δέρμα της ένας χάρτης
γιομάτος στίξεις και ιδεογράμματα.

Έμαθε πια να μην επιστρέφει στις διάφανες φλέβες
στις γαλάζια διαδρομές, κάτω από αυτές
στις αγκυλώσεις  που την άφησαν εκτός
που της είπαν να πάψει πια να γράφει.

Εκείνη επικεντρώνεται στις ρυτίδες της.
Κάθε ρυτίδα και μια στάση ζωής.
Δεν είναι και λίγες, πώς να τις μετρήσει;
ιδίως εκείνες γύρω από τα μάτια, σαν χαμογελά;

Τώρα πια στη δύση του απογεύματος
χαμογελά όλο και πιότερο στο φως
χαμογελά όλο και πιότερο με τούτα τα ποιητικά
καμώματα των νέων.

Μα πώς να τους το πεις; Πώς να τους το αποκαλύψει;

Πως κάτω από την σιωπή υπάρχει η ζωή
κάτω από την σιωπή κι η ποίηση.

 

Ελευθερία Ζέλκα
1. Ανάγνωση

Ώριμο πρόσωπο σκαμμένο. Γοητευτικό.
Μάτια που με κοιτούν ευθεία με διακριτική αλαζονεία.
Περιβολή καθηγητού: κασκόλ με τσόχινο παλτό,
πουκάμισο μικρό καρό, γυαλιά οράσεως
κρέμονται στο πουλόβερ αβοήθητα.
Μα σαν ο χάρτης ξεδιπλώνεται, καμία
δεν βρίσκω για τα σύμβολα αποκωδικοποίηση.
Γάμοι συμφέροντος ή αλλιώς κεραυνοβόλου
έρωτα καταδικασμένου ανάμεσα
σε ουσιαστικά κι επίθετα,
σε ουσιαστικά με ασυμφωνία χαρακτήρων,
ρήματα θύτες κι αντικείμενα καταδιωγμένα.
Ψηλά ρεκλάμες φωσφορίζουσες. Νοήματα
επιμελώς κρυμμένα κι ίσως δια παντός,
θέματα σε υπόγειες διαβάσεις.
Κάποια περνούν τον κόμβο της μετάφρασης,
κάποια κολλήσαν πίσω απ’ το τρακάρισμα
σκέψεων ιλιγγιωδών και τεθωρακισμένων αναμνήσεων.
Εκείνος έχει κοιμηθεί. Κι εμένα
τα κυβικά μου κι η βενζίνη λιγοστή.

2. Τα εγώ της νιότης

Ψεύτικα μου φαίνονται και σαν μικρές κουκίδες.
Τα βλέπω τώρα από μακριά.
Θυμίζουν τα πρώτα μου ποιήματα.
Τις πρώτες ματαιώσεις, τα πρώτα χτυποκάρδια.
Κάτι κουκλάκια ξεχαρβαλωμένα
με λειψά πόδια και μάτια,
έτσι που δε γινόταν φυσικά
να πάνε παραπέρα.
Ρούχα στενά που κι άλλο μίκρυναν
και μελωδίες που η αρχή τους είναι στ’ αφτιά,
μα η συνέχεια κόλλησε κάπου στου νου τα βάθη.
Κι όνειρα ανάκατα, άλλα καλά
κι άλλα δυσάρεστα, μα μισοζώντανα.
Από εκείνα που ξυπνάς έχοντας μια ανησυχία
αόριστη, που λίγο λίγο σβήνει
στο προχώρημα της μέρας.
Κάποια που γίνανε και κάποια ανεκπλήρωτα.
Αλλά δεν έχει πια καμία σημασία.
Κιτρινισμένα σύννεφα και φύλλα,
που έγιναν ένα με τον άνεμο
στα πέρατα ενός γκρίζου ουρανού.
Δόντια που σάπισαν και πέσανε.
Τα έφτυσα στη χούφτα μου
και τα κοιτάζω με απορία.
Σκέφτομαι, αυτά είναι δικά μου;
Και τα πετώ σαν βότσαλα στη θάλασσα,
να πάνε εκεί που ανήκουνε, στον πάτο.

3. Ωρίμανση

Όσο το πέρασμά μου προχωράει,
μέσα μου κάτι αλλάζει υποδόρια,
σιγά σιγά, μ’ έναν τρόπο διττό.
Άλλες φορές ανακαλύπτω μια κρυφή πηγή,
που το νερό της γλύκανε και μέλωσε
σαν κόκκινο κρασί σαντορινιό,
αφού ζυμώθηκε σ’ ένα βαρέλι με εικόνες
και αναγνώσεις διάφορων ειδών.
Άλλες φορές ανακαλύπτω μια κρυφή πληγή,
σαν βούρκος που μολύνθηκε και μόλυνε
όλα τα τερατώδη πλάσματά του.
Κι αυτά αναδύονται και τρέχουν να βουτήξουν
– αλίμονο – μες στο γλυκό κρασί μου.

 

Σωτηρία Τσιάκα
1
Γυναίκα

Είμαι γυναίκα γιατί μαρκάρεις το σώμα μου στα ευαίσθητα σημεία.
Γιατί  όταν κατουράς  διαγραφείς κύκλο γύρω από την κοιλία μου,
Με κέντρο τον αφαλό μου ή την ρώγα του στήθους μου.
Για παράδειγμα χθες, ύστερα από όσα μου πες,  τα πόδια μου να κουνήσω δεν
μπορούσα.
Κάθισα εκεί ακούνητη κι έφαγα ένα μήλο
Και στο κραχ, του δαγκώματος μάσησα τις λέξεις που μου δωσες.
Είμαι γυναίκα γιατί παίρνω αυτό που μου δίνεις
Για παράδειγμα  όταν με το μαχαίρι  χαράζεις σταυρωτά το ψωμί
φτιάχνοντας τρίγωνα, παίρνω το ¼
Δικαιωματικά.
Γιατί όταν δίνεις παίρνω
Κι οι δυο μας φτιάχνουμε μια μήτρα
Μεγαλύτερη, καλύτερη από την δική μου
Που στο καλούπι της χύνουμε μέσα την ζύμη που ονομάζουμε
Μάννα ή Λάσπη ή Σώμα.

2

Είμαι αυτή που δεν ξέρει το κέντρο του κόσμου
Που δεν έχει φαεινές ιδέες  ανάβουν σαν λάμπες
Που  αν πήγαινε για καφέ με τον σούπερμαν θα βαριόταν
Που θα κρυβόταν κάτω από την μπέρτα του γιατί ξέχασε την ομπρέλα της
«Άλλαξε ο καιρός» μου λες, «η θερμοκρασία ανεβαίνει απότομα»
Ας κρυώνω δεν μπορώ πλέον να φοράω παλτό
Μπορώ όμως να μην κάθομαι σταυροπόδι και να μην φαραώ καλσόν
Να βάφω τα ματιά μου μαύρα ή να μην τα βάφω καθόλου
Να τρώω μόνο πρωτεΐνη ή να είμαι χορτοφάγος
Να κάνω την δίαιτα της μπανάνας ή να μην πίνω ούτε νερό.
Μήπως και λυτρωθώ.
Μπορώ να τρώω χάμπουργκερ και τσιπς κι ας μην εξυγιαίνουν το σώμα
Νους υγιείς
Βοηθάνε οι διαφραγματικές αναπνοές

Μπορώ να ταξιδεύω σε όλο τον κόσμο ακόμα και εικονικά
Να βρίσκω φίλους και να σερφάρω σε διαδικτυακούς ανέμελους
ομαλούς και ξέφρενους τόπους
Μπορούν οι φίλοι μου να είναι άντρες, γυναίκες ή άντρες που είναι γυναίκες και το αντίστροφο
Άντρες που αγκαλιάζονται, γυναίκες ντυμένες αντρικά
Γυναίκες ηγέτες σε θέσεις πρωθυπουργού, άντρες να μεγαλώνουν παιδιά
Μπορώ να έχω  άντρες φίλους, ερωμένους, εραστές ή συζύγους και πάλι απτήν αρχή.  Μπορώ να ανήκω σε συλλόγους και να μάχομαι για την ισότητα
Των ζώων, της γυναικάς και ούτω καθ εξής.
Μπορώ να λέω ελευθέρα την γνώμη μου
Να πηγαίνω σε πορείες όταν διαφωνώ
Κι εσύ να ακόλουθης
Μπορώ να κάνω εξωσωματική
Αν δεν έχω δικά μου ωάρια μπορώ να βρω να δανειστώ.
Μπορώ ακόμα να χρησιμοποιήσω μια άλλης γυναικάς, αρκεί να κάνω παιδί.

Είμαι αυτή που δεν ξέρει το κέντρο του κόσμου.
ή δεν θα βγει ποτέ άπ΄αυτό
Αυτή που θα σε κάνει ν΄ αναρωτηθείς
‟Λες οι πιο γόνιμες μέρες της να είναι αυτές που φυτεύει δυόσμο ή μαϊντανό;”
Είμαι εγώ , που δεν έχω κέντρο
Που δεν θα αποκτήσω ποτέ
Που στο μάτι σου κύκλωπας, είμαι η Καμιά
και γύρω μου πολλά ερωτηματικά που λένε
«Καλή κοπέλα …
«Αλλά».

3

Γεννήστε γιατί χανόμαστε
Γεννήστε για χάρη του δημογραφικού
Πιστέψτε το, είναι ο μόνος προορισμός
Γεννήστε προς χάριν της παράγωγης,
Της ολοκλήρωσης
Αν δεν την βρείτε μην απογοητευτείτε,
Ο άνθρωπος χάνεται δεν φταίτε εσείς
Όσο αφήνεται τον  σπόρο της ανθρωπότητας,
Που χάνεται, ευθύνες δεν έχετε
Γαλουχήστε μεταλλαγμένο γάλα
Γεννήστε και όσο υπάρχει ο ομφαλός
Θα είστε το κέντρο

Ελένη Γαλάνη
ΜΙΤΟΣ

«Δεν με απασχολούν τα χαλάκια προσευχής
σκέφτομαι μόνον καμιά εκατοστή δρόμους
να διασχίζουν καμιά εκατοστή κήπους
γεμάτους δέντρα με μεταξένια κρόσσια […]»

( «Για ‘μένα το δαχτυλίδι σημαίνει σκλαβιά», Μινά Ασαντί)
Λένε πως ο λώρος κόβεται στη γέννηση
ή ίσως στα δεκαοχτώ ή στα δεκαπέντε -με την ήβη
στην πρώτη περίοδο ή όταν η κόρη παντρευτεί
πάντως κάθε γυναίκα γεννιέται με ένα αδράχτι ως προίκα – μια κλωστή
μικρότερη ή μεγαλύτερη (αποφασίζουν οι Μοίρες γι’ αυτό -η Κλωθώ, η Λάχεση, η Ατροπός -Κόρες του Ερέβους και της Νύχτας) οι γυναίκες
στριφογυρνάν στα δάχτυλα αμήχανες μια κλωστή -δεν ξέρουν τι να την κάνουν
είναι θέμα χρόνου ν’ αρχίσουν να κεντάνε
από ανάγκη, χόμπι, ή παραξενιά, χαλάκια προσευχής
για να περάσει η ώρα με αυτό το νήμα
περιμένοντας να επιστρέψει εκείνος απ’ το γραφείο, το γυμναστήριο, τη λαϊκή
-από ξένη χώρα κάποτε, από άλλη ήπειρο-

Μερικά κορίτσια ξηλώνουν κρυφά τα βράδια το εργόχειρο κερδίζοντας χρόνο
Άλλες προσφέρουν στον πρώτο άγνωστο – σωτήρα την κλωστή, βιαστικές,
-να την ξεφορτωθούνε- (ξέρουν πως ο ωραίος άγνωστος θα τις παρατήσει λίγο αργότερα στη Νάξο ή στην Αττική όπου επιστρέφει θριαμβευτής για να παντρευτεί κάποια Φαίδρα ή κάποια ανήλικη καλλονή απ’ την Σπάρτη, σε άλλο νησί, όπου συνεχίζει -αδιάφορος- το ταξίδι του σε άλλες περιπτώσεις εκείνες πρώτες τον απατούν – για τα ωραία μάτια ενός Έλληνα θεού, για κάποιον ξανθό αλκοολικό τουρίστα)

Οι καλύτερες υφάντρες μετατρέπονται σε Αράχνες
από τη ζήλια κάποιας θεάς
άλλες (λιγότερες) απαρνιούνται το πλέξιμο εντελώς – νομίζουν πως θα γλιτώσουν
Αν τύχει από κακή συγκυρία ή από κατάρα μυστική
κάποιο από τα κορίτσια να τρυπήσει το δάχτυλο στο αδράχτι
σε τρυφερή ηλικία
το σπίτι βυθίζεται στη λύπη
ψηλά αγκάθια φυτρώνουν στην είσοδο
στο κοιμισμένο βασίλειο κανένας δεν πρόκειται να ‘ρθει
(εκατό χρόνια είναι πολλά για να περιμένει κανείς -σε αυτή τη ζωή
η σιωπή είναι πιο δύσκολη να τη διασχίσει ο πρίγκηπας απ’ τα ψηλά αγκάθια)

Καμία γυναίκα δεν μπόρεσε να την ξεφορτωθεί κι αν ήθελε – η κλωστή
σε κάθε σφύριγμα της ανέμης
μεταφέρεται από γενιά σε γενιά
από γέννα σε γέννα – σε κάθε θηλυκό παιδί

Έτσι συνέβη και σ’ εμάς
(πέρασαν χρόνια να καταλάβω)
– ήταν Δεκέμβρης
είδα για πρώτη φορά τη μάνα μου κρεμασμένη στη μέση του σαλονιού
με τον ομφάλιο λώρο τυλιγμένο στον λαιμό της
στα πόδια της η ανύπαντρη αδερφή– τριάντα δύο τότε χρόνων,
όμορφη και ψηλή- έπαιζε με τις κούκλες
γελούσε, θυμάμαι, δυνατά
απέναντι η γιαγιά (η μάνα τους) – από καιρό νεκρή- κεντούσε
στην πολυθρόνα – ανέκφραστη
έμοιαζε αόρατη, σχεδόν τυφλή
λουσμένη στο ψυχρό μπλε φως της τηλεόρασης

Έκανε πως δε βλέπει.

 

Ειρήνη Σκούρα
1. Η Μόνικα έχει γεράσει

Η Μόνικα Μπελούτσι γέρασε.
Η ομορφιά της πέρασε.
Χρειάζεται επειγόντως
δίαιτα κι ανόρθωση,
Μια γρήγορη επιδιόρθωση.
Στους άντρες δεν αρέσει πια.
Στο σινεμά θα τη βάζουν
να κάνει πλέον τη γιαγιά.

Μα εσύ καθόλου δεν μασάς,
Σου αρέσει όπως είσαι,
Δεν τα παρατάς.

Κοντεύεις πια στη σύνταξη,
οι φίλες σε ανασύνταξη.
Κομμωτήριο, γυμναστήριο, και συχνά κολυμβητήριο.
Αντοχή, σφιχτοί γλουτοί,
Εκατόν πενήντα επαναλήψεις,
Φόβος μην πάθουμε διαλείψεις.
Όγκος σε χείλη και μαλλί, επιδερμίδα σφριγηλή.
Μπότοξ, ορμόνες, χημικά
Ποτέ δεν είναι αρκετά.

Μα εσύ καθόλου δεν μασάς,
Σου αρέσει όπως είσαι,
Δεν τα παρατάς.

Γενέθλια τον Μάρτη, στις επτά,
Έφτασες τα ογδόντα εννιά.
Βάζεις φιογκάκι στα μαλλιά,
Μια σταρ με νυχτικιά.
Το ένα πόδι πάνω στο άλλο,
πόζες στον καθρέφτη τον μεγάλο.
Οι φροντιστές με γέλια σε κοιτάζουν,
“Μόνικα Μπελούτσι” σε φωνάζουν.
Και σβήνουν εκείνοι τα κεριά, αντί για σένα.

2. Βαρομετρικό χαμηλό

Ψυχρός αντικυκλώνας θα σ’ επηρεάσει τις επόμενες ώρες. Η επιδείνωση του καιρού θα φέρει απώλειες στα κεντρικά και βόρεια και σκοτάδι στα δυτικά σου. Πυκνές ομίχλες θα σε αναγκάσουν να γυρίσεις την πλάτη στο φως. Βροχές και καταιγίδες αναμένονται στα νότια. Γυμνή θα νιώσεις, θα βραχείς ως τα βάθη σου. Η θερμοκρασία θα κυμανθεί από το κοραλλί κραγιόν σου ως το μαύρο σου ταγιέρ. Άνεμοι οκτώ μποφόρ θα πνέουν στα πελάγη σου. Δεν θα σκορπίσουν, ωστόσο, τις πεταλούδες σου.

Παρά την αιφνίδια μεταβολή του καιρού και το πυκνό σκοτάδι στα δυτικά, εσύ θα παραμείνεις Φωτεινή.