13ο Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης: Marija Dejanović
Tο φετινό Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης θα πραγματοποιηθεί από τις 25 ως τις 29 Αυγούστου 2025. Η Κροάτισσα ποιήτρια Marija Dejanović θα συμμετάσχει στο πρόγραμμα.
Εδώ σας παρουσιάζουμε μια επιλογή ποιημάτων της σε μετάφραση της Irena Gavranović Lukšić, σε επιμέλεια της Κατερίνας Ηλιοπούλου.
Aναμονή
το σώμα περιέχει περισσότερες αναμνήσεις από την παγκόσμια ιστορία
η ιστορία περιέχει μια χρυσή πατάτα
η αγάπη δε μπορεί να σώσει τον κόσμο
η αγάπη δε μπορεί να σώσει ούτε εκείνους που αγαπάνε
το σώμα κείτεται στο χώμα, θαμμένο
το σώμα της γης περιμένει κάτω από τα πόδια μας
το τίποτα στέκεται στο κέντρο της ιστορίας — δε μεγαλώνει
και δεν περπατά
δεν έχουμε πλέον χρόνο για την αναμονή του τέλους του κόσμου
Νιτρογλυκερίνη
Δεν μπορείς να επουλώσεις την πληγή
αν δεν την καθαρίσεις πρώτα
*
Συλλέγεις το ψύχος σε μια λίμνη
κάτω από την οποία ενώνονται οι κλείδες
μέχρι να σκληρύνει η φωνή σου
και να γίνει
ηχώ σε μια σπηλιά
έτοιμη να επαναλαμβάνει
τα ήδη ειπωμένα
Όταν κατορθώσεις τέτοια σκληρότητα
φαίνεται να στάζει νερό μέσα στην πληγή
*
Αυτήν την κατάσταση είχαν κατά νου
όταν επινόησαν την έκφραση
να έχεις καθαρό μυαλό
Εισπνέεις
την ανοιξιάτικη έρημο:
μέσα από το χιόνι αυτόν τον χειμώνα
σέρνονται οι ουρές της άνοιξης
σαν ένα μεθυσμένο χελιδόνι
Εκπνέεις
αυτήν τη φορά λίγο πιο δύσκολα
κάθε φορά είναι όλο και πιο δύσκολα
αφού δίνεις όνομα
στα πράγματα
*
Η πληγή δεν μπορεί να καθαριστεί
με νερό
γιατί δημιουργήθηκε
από τη σκληρή γλώσσα
που πίνει νερό
η πληγή είναι όλη από νερό
Η γλώσσα βρίσκεται στη σπηλιά
που αντιλαλεί την λαχτάρα
να αποκτήσει νερό
Νιτρογλυκερίνη
μονοξείδιο του άνθρακα
Επίπεδη, ζωγραφισμένη στον τοίχο φωτιά
για έναν διακοσμητικό
εορτασμό της διαφοράς
*
Κανείς από αυτούς που έχουν πληγή
δε μπορεί να την καθαρίσει
Εκείνοι που δεν την έχουν
δε μπορούν να τη δουν
Αν συναντηθούμε
δείξε μου την πληγή
Πες μου
η πληγή μου
δεν πονάει
κι εγώ σε αυτήν
θα δω
την δική μου πληγή
Έτσι θα σε αγαπήσω
Η καλοσύνη διαχωρίζει τη μέρα από τη νύχτα
Στον κήπο έχει δυο σκυλιά — μπάσταρδα
ποιος ξέρει από πόσες διαφορετικές ράτσες
Πίσω από το σπίτι, οι θάμνοι της ροδιάς μοιάζουν με πληγή
που άνοιξε από έλλειψη χτενίσματος
λουσίματος, φροντίδας
Κάθε μέρα την ακούω να του φωνάζει
τσιρίζει σαν ένα γκρίζο πουλί και έπειτα
ένα πνιχτό ανθρώπινο κλάμα
Όταν τεντώνω τ’ αυτιά μου να την ακούσω
σαν μέσα από το νερό
μου κατέστρεψες τη ζωή και εξαιτίας σου δεν έχω κανέναν
και το γάβγισμα του σκύλου
αλλά θα δεις, κάποτε που δεν θα υπάρχω πια
τίνος το αίμα θα ρουφάς με καλαμάκι
και δεν ξέρω αν το λέει στον άντρα της
και του φέρεται σαν να ήταν σκύλος
ή στον σκύλο, και του φέρεται σαν να ήταν ο άντρας της
Είμαι σίγουρη πως η αγάπη διαχωρίζει το κατοικίδιο από το αδέσποτο
όπως η καλοσύνη διαχωρίζει τη μέρα από τη νύχτα
και είμαι όλο και πιο πεπεισμένη ότι τίποτα αξιοσημείωτο
δεν διαχωρίζει τον άνθρωπο από τα άλλα ζώα
Τίποτα χειροπιαστό δεν φαίνεται μες στο σκοτάδι, οι θάμνοι της ροδιάς
μοιάζει να ευδοκιμούν με βιασύνη μέσα από τη γούνα τους
Τα ώριμα ρόδια είναι πολύποδες
που φουσκώνουν στο λαιμό από το σφίξιμο της αλυσίδας
και εξέχουν κάτω από τη γούνα
δεν είμαι σίγουρη εάν αναβλύζει ο θάνατος μέσα από το δέρμα
ή είναι η ζωή που διαπερνάει την αλυσίδα
Έναν βαρύ χειμώνα
γλίστρησε στον παγωμένο δρόμο ενώ έφερνε φαγητό στα σκυλιά
και έσπασε το πόδι της
Ονειρεύτηκα ότι επιτέλους πέθανε
και σταμάτησε να βασανίζει τον εαυτό της και τα σκυλιά
ότι έπεσε παγετός και σκέπασε τα ρόδια, το πόδι και τους πολύποδες
Ονειρεύτηκα πως ήρθα με ένα πριόνι, έκοψα τις αλυσίδες τους
και απελευθέρωσα τα εκατό σκυλιά της που
ζωντανά και νεκρά
επιτέλους έφυγαν
έφυγαν στο δρόμο
που οδηγεί έξω από την αυλή
για να φάνε τη θλίψη της και να γλείψουν τις πληγές της
Η Marija Dejanović είναι ποιήτρια, κριτικός και εκδότρια, που ζει ανάμεσα στην Κροατία και την Ελλάδα. Η πρώτη της ποιητική συλλογή, Etika kruha i konja(SKUD IGK, 2018), τιμήθηκε με το Βραβείο Goran για Νέους Ποιητές και το Βραβείο Kvirin. Η δεύτερη συλλογή της, Središnji god(Matica Hrvatska, 2019), απέσπασε το Βραβείο Zdravko Pucak. Η τρίτη της συλλογή, Dobrota razdvaja dan i noć (Sandorf, 2021), ήταν υποψήφια για το Βραβείο Tin Ujević και εκδόθηκε στη Σερβία (Treći Trg, 2022), την Ελλάδα (Θράκα, 2023), τις Ηνωμένες Πολιτείες (Sandorf Passage, 2023) και τη Βόρεια Μακεδονία (PNV Publikacii, 2024). Το 2020, το θεατρικό της έργο Ne moramo više govoriti, svi su otišli τιμήθηκε με το Βραβείο Marin Držić από το Υπουργείο Πολιτισμού και Μέσων Ενημέρωσης της Κροατίας. Τρίγλωσσες επιλογές ποιημάτων της έχουν δημοσιευτεί στην Ελλάδα (Κύκλος Ποιητών, 2020), στη Γερμανία (Hausacher LeseLenz, 2022) και στην Τουρκία (Istanbul Offline, 2024). Η ποίησή της έχει μεταφραστεί σε περίπου είκοσι πέντε γλώσσες. Η Μαρίγια είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων Κροατίας, του Κροατικού Κέντρου PEN, εκπρόσωπος στην Επιτροπή Γυναικών Συγγραφέων της Διεθνούς PEN (IPWWC) και μέλος της διεθνούς λογοτεχνικής πλατφόρμας Versopolis. Συνεργάζεται, γράφοντας δοκίμια και κριτικές βιβλίων,με την κροατική εφημερίδα Jutarnji List. Εργάζεται στον ελληνικό εκδοτικό οίκο Θράκα.
